۱– اعلامیه اسلامی جهانی شورای اسلامی اروپا

 

این اعلامیه در سال ۱۹۸۰ از سوی شورای اسلامی اروپا که مرکز آن در لندن است صادر شده و تلاش ‌کرده‌است دیدگاه های جهانی اسلام را بیان کند. مطالب این اعلامیه در هفت قسمت آمده که در مقدمه در آن به نظم الهی خلقت و آفرینش انسان از سوی خداوند به عنوان اشرف مخلوقات اشاره رفته، همچنین در همین مقدمه به دیدگاه اسلام ‌در مورد تساوی انسان ها در اصل ارزش انسانی و مردود بودن امتیازات مبتنی بر نژاد، زبان و قومیت اشاره شده است، در ضمن بیان داشته است که اعضای جامعه اسلامی دارای تکلیف نیز هستند و مکلفند یک نظم جهانی اسلامی، بر مبنای عدل برقرار نمایند. زیرا خداوند با هدف اقامه عدل بین مردم به ارسال رسل و انزال کتب پرداخته است. در بند دوم دیدگاه اسلام ‌در مورد حیات بیان شده که مقرر می­دارد قانون الهی تنها قانونی است که به دولت ها، مشروعیت می­بخشد با این مفهوم که هیچ قدرت و حکومتی مشروعیت ندارد، مگر اینکه قانون الهی را که اصول آن در قرآن و سنت پیامبر(ص) آمده است، اجرا کند. در بندهای بعدی بحران

 

تمدن معاصر، چهارچوب نظام اسلامی، همبستگی اسلامی، آزادسازی سرزمین­های اسلامی وحدت امت اسلامی تشریح شده است.

 

۲– اعلامیه حقوق بشر شورای اسلامی اروپا

 

این اعلامیه دومین اعلامیه شورای اسلامی اروپا است که در زمینه دیدگاه­ های جهانی اسلام ‌در مورد حقوق بشر در سال ۱۹۸۱ در لندن صادر شده و در ۱۹ سپتامبر ۱۹۸۱ در اجلاس یونسکو در پاریس، رسما اعلام شد. این اعلامیه که مشخصا حقوق بشر را از دیدگاه اسلام مطرح می­ کند، مشتمل بر یک پیش گفتار توضیحی از سوی دبیرکل جامعه اسلامی اروپاست که این طور می­گوید: «اسلام چهارده قرن قبل، برای بشریت یک مجموعه حقوق مطلوب و ایده آل، آورده است و خداوند واضع و منبع منحصر بفرد قانون و حقوق بشر ‌می‌باشد. حقوق بشر در اسلام جزء لاینفک نظام اسلامی است و همه دولت ها و سازمان های اسلامی، مکلفند آن ها را اجرا نمایند».(مهرپور،۳۳۵،۱۳۹۰) پس از آن، مقدمه مفصلی در ۱۲ بند دیدگاه های اسلامی را ‌در مورد حقوق بشر تبیین و جامعه ایده آل اسلامی را ترسیم می­ کند. به هر حال این اعلامیه تا حدود زیادی به سبک و سیاق اعلامیه ها و اسناد حقوق بشری در ۲۳ ماده حقوق شناخته شده برای بشر از دیدگاه اسلام را بیان می­دارد.

 

۳– اعلامیه اجلاس کویت

 

در تاریخ ۹ تا ۱۴ دسامبر ۱۹۸۰، کنفرانسی از سوی کمیسون بین‌المللی حقوق ‌دانان، دانشگاه کویت و اتحادیه وکلای عرب، ‌در مورد حقوق بشر در اسلام، در کویت ترتیب یافت و نتیجه بحث­ها و پیشنهادها و نظریات مورد قبول شرکت کنندگان در کنفرانس، تحت عنوان«نتایج و توصیه های کنفرانس کویت» انتشار یافت. اعلامیه اجلاس کویت در واقع مشتمل بر دو بخش است: بخش اول به جمع بندی­ها و نتایجی که شرکت کنندگان در اجلاس به آن رسیدند و مورد تصویب و قبولشان قرار گرفته، می ­پردازد. این جمع بندی که ذیل ۱۹ بند جمع‌ آوری و دسته بندی شده، در واقع دیدگاه ها و برداشت های اجلاس کویت از موازین اسلامی در زمینه‌های مختلف را بیان می­ کند و در بسیاری از مسائل مربوط به حقوق بشر که امروزه مطرح است، حق تقدم را برای اسلام می­شناسد. این دیدگاه ها با معیارهای بین ­المللی امروزین حقوق بشر بسیار نزدیک است و در واقع با مطالعه­ این اعلامیه ‌به این خواهیم رسید که این اعلامیه درصدد اثبات این مسئله است که آنچه امروزه به عنوان موازین حقوق بشری مطرح است، در اسلام نیز وجود دارد و چه بسا در مواردی اسلام در طرح آن ها پیشقدم بوده است. در بخش دوم تحت عنوان توصیه ها، اجلاس کویت در زمینه حقوق بشر به دولت های اسلامی توصیه هایی می­ نماید که در قانون گذاری و اجرا آن ها را به کار بندند. این توصیه ها در زمینه‌های حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حقوق اقلیت ها، حقوق مدنی و سیاسی، حقوق و موقعیت زنان ‌می‌باشد. ۴– اعلامیه قاهره ‌در مورد حقوق بشر در اسلام

لی و همکاران (۲۰۰۵)، نیز به رابطه میان معنویت، ذهن آگاهی مصرف مواد اشاره کرده و عنوان کردند که همبستگی از نوع منفی میان نمرات نوشیدن افراطی و سیگار کشیدن نمرات معنویت وجود دارد.

 

دیمف و همکاران (۲۰۰۸)، تاثیر رفتار دیالکتیکی را بر وابستگی به مواد افیونی در بین معتادان درحال ترک مورد مطالعه قرار دادند. نتایج مطالعه آن ها نشان داد که رفتار درمانی باعث افزایش مؤلفه‌ هایی مانند تمرکز بر حل مسئله مشکلات ناشی از سو مصرف مواد می شود. اثر بخشی رفتار درمانی در این بیماران نسبت به بیمارانی که در این درمان را دریافت نکرده بودند، بیشتر بود.

 

تیت و همکاران (۲۰۰۸)، در پژوهش خود خاطر نشان کردند مداخلات توانبخشی که چند بعدی بوده و عوامل روانشناختی مانند رویکرد روانشناختی – رفتاری را مد نظر قرار دهندمنجر به کاهش عود مجدد و مشکلات سو مصرف می شود.

 

فصل سوم

 

طرح تحقیق

 

روش پژوهش

 

روش پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی می‌باشد .در این روش از پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه آزمایش و گروه کنترل داشتن استفاده شده است تا بدینوسیله اثر بخشی درمان گروهی شناختی – هیجانی معنوی SCET)) بر روی بحران هویت زندانیان بررسی گردد..

 

جامعه آماری و نمونه

 

جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه زندانیان چناران می‌باشد که همه با جرم مواد مخدر می‌باشند. در ابتدا پرسشنامه های بحران هویت (رجایی و همکاران،۱۳۸۷) در میان ۱۴۰ نفر اززندانیان که درداخل دو بند از زندان چناران حضور داشتند توزیع گردید و بعد از جمع‌ آوری، افرادی را که دارای ملاک‌های ورود به پژوهش را داشتند بر اساس اطلاعات مندرج در پرسشنامه انتخاب کرده که این تعداد ۷۰ نفر بودند که از این تعداد به صورت انتخاب هدفمند ۳۵ نفر در گروه آزمایش و ۳۵ نفر در گروه کنترل جای داده شدند. لذا با توجه به نوع تحقیق . از آنجایی که در تحقیقات آزمایشی معمولا از نمونه های ۱۵-۲۰ نفر برای گروه استفاده می شود. در این تحقیق در هر گروه ۳۵ نفر انتخاب شد.

 

طرح پژوهش

 

روش پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی می‌باشد. چراکه ابتدا به صورت غیرتصادفی اتفاقی از زندانیان پرسشنامه بحران هویت گرفته می شود و سپس با توجه به کسب معیارهای ورودی زیر در گروه درمانی شرکت خواهد کرد.

 

ملاک های ورود عبارتند از:

 

1. 1. داشتن سابقه زندان

 

1. 1. داشتن سن بین ۲۵ تا ۴۰ سال

 

1. 1. داشتن حداقل مدرک سیکل

 

1. 1. رضایت شرکت در پژوهش

 

1. عدم ابتلا به اختلالات روانپزشکی مزمن در هنگام انجام پژوهش

همان‌ طور که طرح نشان می‌دهد پژوهش با پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه گواه و آزمایشی می‌باشد. X₁—–y—–x₂ X₁———-x₂

 

ابزار پژوهش

 

پرسشنامه بحران هویت (ICQ):

 

این پرسشنامه در سال ۱۳۸۷ توسط رجایی، بیاضی و حبیبی پور تهیه و تدوین گردیده است. این پرسشنامه ۵۰ سوالی بر اساس نظریه شناختی هیجانی مذهبی (SCET)، ارائه شده توسط رجایی در سال ۱۳۸۷ تدوین گردیده است. این پرسشنامه ۵۰ سوالی در مجموع ۱۰ نشانه بحران هویت را می سنجد که عبارتند از: بی هدفی، پوپی، نا امیدی، عدم اعتماد به نفس، بی ارزشی، نارضایتی از زندگی، اضطراب، غمگینی، پرخاشگری و عصبانیت.

 

روایی پرسشنامه بحران هویت(ICQ):

 

روایی این پرسشنامه توسط اساتید و متخصصان این زمینه مورد تأیید قرار گرفته است.مفهوم روایی ‌به این سوال پاسخ می‌دهد که ابزار اندازه گیری تا جه حد خصیصه ی مورد نظر را می سنجد.

 

پایایی پرسشنامه بحران هویت(ICQ):

 

برای محاسبه پایایی این پرسشنامه از روش آلفای کرنباخ استفاده شده است. که از این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه استفاده می شود. پایلوتی انجام شده آلفای کرنباخ کل آزمون را ۰٫۹۳ اعلام کردکه بیانگر پایایی بالای آزمون می‌باشد. (صادقی، ۱۳۹۲).

 

آلفای کرنباخ تک تک نشانگان بحران هویت به شرح زیر است:

 

جدول میزان آلفای کرنباخ برای تک تک نشانگان بحران هویت

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ردیف باور اساسی ضریب آلفای کرنباخ ۱ بی هدفی ۰٫۷۳ ۲ پوچی ۰٫۷۷ ۳ نا امیدی ۰٫۷۲ ۴ عد اعتماد به نفس ۰٫۷۳ ۵ بی ارزشی ۰٫۸۵ ۶ نارضایتی از زندگی ۰٫۷۵ ۷ اضطراب ۰٫۷۷ ۸ غمگینی ۰٫۸۲ ۹ پرخاشگری ۰٫۸۲ ۱۰ عصبانیت ۰٫۹۲ ۱۱ پایای کل ۰٫۹۳

روش نمره گذاری پرسشنامه بحران هویت:

 

نمره گذاری ‌بر اساس درجه بندی لیکرت است از ۱ تا ۵ در نظر گرفته شده است از کاملا مخالفم تا کاملا موافقم که نمره ۵ به آن تعلق می‌گیرد. این نکته حائز اهمیت است که ۶ سوال در نمره گذاری به صورت معکوس نمره گذاری می شود

 

که شامل ۴-۱۱-۱۴-۲۴-۳۱-۴۴می‌باشد .

 

‌بر اساس طیف لیکرت و با توجه به تعداد سوالات که ۵۰ می‌باشد، حداقل نمره کسب شده ۵۰ و حداکثر آن ۲۵۰ می‌باشد. نمره بالاتر نشان دهنده بحران هویت بیشتر است.

 

در این قسمت به سوالات مربوط به هر نشانه به تفکیک اشاره می شود تا مشخص گردد که هر سوال کدام یک از نشانه های برای هویت را مورد سنجش قرار می‌دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ردیف باوراساسی ضریب آلفای کرنباخ ۱ بی هدفی ۴۱-۳۱-۲۱-۱۱-۱ ۲ پوچی ۴۲-۳۲-۲۲-۱۲-۲ ۳ ناامیدی ۴۳-۳۳-۲۳-۱۳-۳ ۴ عدم اعتماد به نفس ۴۴-۳۴-۲۴-۱۴-۴ ۵ بی ارزشی ۴۵-۳۵-۲۵-۱۵-۵ ۶ نارضایتی از زندگی ۴۶-۳۶-۲۶-۱۶-۶ ۷ اضطراب ۴۷-۳۷-۲۷-۱۷-۷ ۸ غمگینی ۴۸-۳۸-۲۸-۱۸-۸ ۹ پرخاشگری ۴۹-۳۹-۲۹-۱۹-۹ ۱۰ عصبانیت ۵۰-۴۰-۳۰-۲۰-۱۰

روند اجرای پژوهش:

 

در ابتدای امر به زندانیان پرسشنامه بحران هویت داده شد و پس از پر کردن فرم پرسشنامه به صورت هدفمند وارد دو گروه کنترل و آزمایش شدند. نمونه در هر گروه ۳۵ نفر بود که مجموع آن ۷۰ نفر می‌باشد. سپس درمان شناختی-هیجانی معنوی (SCET) به شیوه گروه درمانی اجرا شد و پس از ۹ جلسه درمان ۹۰ دقیقه ای اتمام جلسات اعلام گردید اما پرسشنامه جهت پس آزمون به گروه ها داده نشد چراکه این درمان یک جلسه پیگیری یعنی جلسه ۱۰ را پس از ۴ هفته در نظر گرفته است برای همین در جلسه دهم (پیگیری) پس آزمون گرفته شد و مورد تفسیر قرار گرفت و در نهایت داده ها وارد نرم افزار SPSS گردید و تحلیل شد.

 

محتوای درمان شناختی-هیجانی معنوی (SCET)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ترتیب و نحوه وصول طلب وارث پرداخت کننده دین از سایر وراث به موجب آئین نامه وزارت دادگستری خواهد بود.» ↑

 

1. 1. – دکتر محمد جعفرجعفری لنگرودی ، دایره المعارف حقوق مدنی و تجارت، ج اول، ص ۶۹۶ ↑
   2. – دکتر سید جلال الدین مدنی، اجرای احکام مدنی، انتشارات گنج دانش، چاپ سوم، تهران ۱۳۷۲، ص ۱۲۴ و عارفه مدنی کرمانی، اجرای احکام مدنی، انتشارات مجد، چاپ اول، تهران ، ۱۳۸۵، صص ۹۳-۹۲ ↑
   3. – دکتر ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۴، ش۶۹۵ ↑
   4. – به نقل از منصور اباذری فومشی، اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی، انتشارات خرسندی، چاپ اول، تهران ۱۳۸۶، ص ۱۵۰ ↑

   

   1. – سید احمد باختر و مسعود رئیسی ، بایسته های اجرای احکام مدنی، جلد اول، انتشارات خط سوم، چاپ دوم، تهران ۱۳۸۹، صص ۳۷۵-۳۷۶ ↑
   2. – دکتر علی مهاجری، شرح جامع قانون اجرای احکام مدنی، ج ۱ ، صص ۲۴۰-۲۳۹ ↑
   3. – همان منبع، صص ۳۴۱-۳۴۰ ↑
   4. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۰، ص۱۴۷ ↑
   5. – دکتر ربیعا اسکینی،حقوق تجارت تطبیقی،برات ، سفته و چک در حقوق ایران، فرانسه و انگلیس، انتشارات مجد، چاپ اول، تهران ۱۳۷۳، ص ۱۵۱ ↑
   6. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۰، ص۱۴۸ ↑
   7. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع،ش۱۱۲، ص۱۵۰ ↑
   8. – دکتر حسن ستوده، حقوق تجارت، جلد سوم، انتشارات نشرگستر، چاپ اول، سال۷۴ ، ص۷۴- دکتر بهروز اخلاقی، جزوه درسی حقوق تجارت۳، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سال۷۰-۶۹ ، ص۱۴۷- دکتر ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۴ ،ش۶۹۵ ↑
   9. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۲، ص۱۵۲ ↑
   10. – دکترربیعا اسکینی، حقوق تجارت (اسناد تجاری )،انتشارات سمت، چاپ اول ، تهران ۱۳۷۳ ، ص ۱۰۸- دکتر بهروز اخلاقی ، همان منبع، ص ۱۳۴ ↑
   11. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۱، صص۱۴۹- ۱۴۸ ↑
   12. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۳، ص۱۵۳ ↑
   13. – میشل لورسا، مسئولیت مدنی، ترجمه دکتر محمد اشتری، انتشارات نشر حقوقدان، چاپ اول، سال۷۵، ص ۸۰ و دکتر محمد دمرچیلی ، دکتر علی حاتمی و محسن قرایی، قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، چاپ چهاردهم، انتشارات دادستان، ص ۷۱۶ ببعد ↑
   14. – هر چند رویه قضایی، رجوع صاحب کالا به مأمور (مباشر) را نمی پذیرد، ولی در این زمینه رأی اصراری شماره ۱۹۲۰ ۱۲/۱۲/۲۹ و رأی وحدت رویه شماره۲۹- ۲۸/۸/۶۳ ↑
   15. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۳، ص۱۵۴ ↑
   16. – دکتر ناصر کاتوزیان، ضمان قهری، ج۱، ش۲۳ ↑
   17. – می توان گفت که این قاعده حقوقی است که در فرضی که چند شخص مسئول مالی هستند مدیون اصلی و واقعی کسی است که مال در ید او تلف شده است و دیگران به موجب قانون صرفاً مسئول جبران خسارت هستند، نه مدیون آن. اگر زیان دیده به مسئول مراجعه کند او نیز جانشین زیان دیده می شود و پس از جبران خسارت می‌تواند به تلف کننده و سایر مسئولین رجوع کند. ↑
   18. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۳، صص۱۵۸ الی۱۵۷ ↑
   19. – باب دهم قانون تجارت مواد ۴۰۲ الی۴۱۱ ↑
   20. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۴، ص۱۵۹ ↑
   21. – ضم ذمه دو گونه است: ۱- تعهد ضامن به عنوان وثیقه دین باشد؛ بدین ترتیب که مضمون له ابتدا باید برای وصول طلب خود به مدیون اصلی رجوع کند و در صورت عدم پرداخت از سوی او به ضامن رجوع کنید. این نوع ضمان را اصطلاحاً ضمان وثیقه می‌گویند، چون ذمه ضامن وثیقه ذمه مضمون عنه قرار می‌گیرد. ۲- نوع دیگر آن این است که تعهد ضامن و مضمون عنه در عرض یکدیگر قرار دارند، مضمون عنه مدیون و ضامن مسئول است و طلبکار می‌تواند به هر کدام که بخواهد برای تمام یا بخشی از طلب رجوع کند این نوع ضمان، ضمان تضامنی است.دکتر ناصر کاتوزیان، عقود معین، ج۴، ش۲۰۰ ↑

1. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۴، صص۱۶۰- ۱۵۹ و دکتر محمد دمرچیلی ، دکتر علی حاتمی و محسن قرایی، همان منبع، ص ۷۳۲، پاورقی ↑
2. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۴، ص۱۶۱ ↑
3. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۴، ص۱۶۱ ↑
4. – دکتر ناصر کاتوزیان، حقوق مدنی، عقود اذنی – وثیقه های دینی، ج ۴، صص۲۳۰-۲۲۹ و دکتر محمد دمرچیلی ، دکتر علی حاتمی و محسن قرایی، همان منبع، ص ۷۳۳ ↑
5. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۵، ص۱۶۲ ↑
6. – دکتر ناصر کاتوزیان، ضمان قهری، ج ا، ش۱۱۵ ↑
7. – دکتر جانعلی محمود صالحی، حقوق بیمه، انتشارات بیمه مرکزی ایران، چاپ اول، سال۸۱ ، ص ۱۱۵ ↑
8. – منبع پیشین، همان صفحه ↑
9. – همان منبع، ص۱۱۷- دکتر ایرج بابایی، حقوق بیمه ، انتشارات سمت، سال۱۳۹۰، ص۱۶۳ ↑
10. – در فرض که چند نفر مسئول جبران خسارت دینی باشد، مدیون واقعی کسی است که مال در ید او تلف شد ه است و دیگران فقط مسئول جبران خسارت هستند. ↑
11. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۵۰، ص۱۶۵ ↑
12. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۷، ص۱۶۷ ↑
13. – دکتر ایرج بابایی، همان منبع، صص۱۶۷-۱۶۶ ↑
14. – دکتر ایرج بابایی، همان منبع، صص۱۶۸-۱۶۷ ↑
15. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۱۹، ص۱۷۰ ↑
16. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۰، ص۱۷۱ ↑
17. – دکتر ایرج بابایی، همان منبع، صص۱۶۹-۱۶۸ ↑
18. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۱، ص۱۷۱ ↑
19. – در برخی کتب حقوق بیمه بیمه ها را به دو دسته : اشخاص و خسارت تقسیم کرده‌اند. ر.ک. دکتر ایرج بابایی، همان منبع، ص ۲۶ ببعد ↑
20. – دکتر ایرج بابایی، همان منبع، ص۱۶۳ ↑
21. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۴، ص۱۷۵ و دکتر دکتر ایرج بابایی، همان منبع، همان صفحه ↑
22. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۱، ص۱۷۷ ↑
23. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۵، ص۱۷۸ ↑
24. – دکتر ناصر کاتوزیان، ضمان قهری، ج اول، ش۱۱۶ ↑
25. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۵، ص۱۷۹ و دکتر ایرج بابایی، همان منبع، ص ۱۶۳ و حسن بادینی ، مقاله تحت عنوان: قئاعد حاکم بر اعمال همزمان نظامهای جبران خسارت ، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره ۳۸، شماره ۲ ، تابستان ۱۳۸۷، صص۴۹-۴۸ ↑
26. – منظور از بیمه جزیی: بیمه کردن مال به کمتر از قیمت واقعی آن مال است (ماده ۹ قانون بیمه)اگر ارزش مال ۱۰۰ میلیون تومان است و ۶ میلیون تومان بیمه می‌کند ↑
27. – ماده۱۰ قانون بیمه: در صورتی که مال به کمتر از قیمت واقعی بیمه شده باشد بیمه گر فقط به تناسب مبلغی که بیمه ‌کرده‌است یا قیمت واقعی مال مسئول خسارت خواهد بود. ↑
28. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۲۶، ص۱۸۲ ↑
29. – دکتر حسن بادینی و دکتر محسن ایزانلو ، همان منبع ص ۲۴ ↑
30. – منبع اخیر الذکر، ص ۲۳ و دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۱، ص۱۹۷ ↑
31. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۲، ص۱۹۲ ↑
32. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۳، ص۱۹۳ ↑
33. – دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۴، ص۱۹۴ ↑
34. -دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۶ ↑
35. -دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۷ ↑
36. -دکتر عباسعلی دارویی، همان منبع، ش۱۳۸ و دکتر حسن بادینی و محسن ایزانلو، همان منبع، ص ۲۵ ببعد. ↑

 

۲- تحقق جرم اصلی توسط مباشر و یا شروع به اجرای آن

 

جرم بودن فعل اصلی به تنهایی شرط تحقق معاونت نیست، بلکه فعل مذکور باید به اجرا درآید.به عبارت دیگر مباشر جرم تمام مراحل تهیه مقدمات را پشت سر گذاشته و دست کم جرم را شروع کرده باشد. به همین دلیل چنانچه اعمال مباشر اصلی در حد مقدمه جرم بوده ویا پس ‌از شروع به میل و اراده او متوقف بماند،به شرط آنکه این مقدارعمل خود جرم نباشد،فعل معاونت نیز محقق نخواهد شد.(اردبیلی،۱۳۸۴،۴۰)

 

ضروری است که مباشر یا شریک جرم ،جرم مقصود معاون را انجام دهد یا شروع به انجام آن کند.‌بنابرین‏ تحقق مسئولیت کیفری واعمال مجازات نسبت به معاون جرم مستلزم آن است که جرم اصلی کلاً ارتکاب یافته ویا شروع به اجرای آن شده باشد. ‌بنابرین‏ هرگاه معاون جرم،مباشر را به ارتکاب عملی که در قانون جرم انگاری شده تحریک و ترغیب کند و مباشر پس از انجام قسمتی از عمل مجرمانه در اتمام آن ناکام گردد،عمل مباشر شروع به جرم مورد نظر است وشخص محرک نیز، معاون ‌در شروع به جرم مباشراست. اما اگر عمل مقصود معاون در قانون جرم انگاری نشده باشد،در این حالت مباشرت و معاونت در عمل مذبور منتفی است.به طور کلی می توان گفت معاونت در شروع به جرم قابل مجازات است، ولی شروع به معاونت به علت فقدان اصل عمل قابل مجازات نیست.

 

۳- لزوم وقوع معاونت با اجرای کامل فعل معاون

 

جرم شناختن فعل معاون منوط به اجرای کامل آن است،اگرمعاونت به هردلیلی صورت نگیرد ویا درمرحله شروع به اجرا باقی بماند فعل مذکور جرم نیست.به عبارت دیگر معاون وقتی مستوجب مجازات است که فاعل اصلی مرتکب جرم ‌شود و یا شروع به اجرای آن بکند، ‌بنابرین‏ شروع به معاونت به علت فقدان اصل عمل قابل مجازات نیست. معاونت در شروع به جرم قابل مجازات است ، ولی شروع به معاونت مجازات ندارد، مگر آنکه فعل معاون فی نفسه جرم باشد که در این صورت فعل مذکور نه، به عنوان معاونت بلکه به عنوان جرم مستقل که شروع به آن نیز جرم است قابل مجازات خواهد بود مانند کسی که برای سهولت دسترسی دیگران به محتویات گاو صندوق بانک،قصد تخریب آن را داشته و در اثنای شکستن قفل دستگیر شود. (گلدوزیان،۱۳۸۶، ۶۸؛ اردبیلی،۱۳۸۸،۴۰)

 

بدیهی است که عمل معاونت باید به طور کامل صورت گرفته باشد تا بتواند به ارتکاب جرم منجر شود. لذا شروع به معاونت که طبعاً نمی تواند منجر به ارتکاب جرم شود،قابل تعقیب و مجازات نیست؛هر چند معاونت در شروع به جرم،امری بدیهی و قابل تعقیب کیفری است.

 

گفتار سوم: عنصر مادی معاونت در جرم

 

رفتار معاون جرم ممکن است به صورت مادی یا فیزیکی باشد، مانند تهیه وسایل جرم ‌و تسهیل وقوع آن یا به صورت معنوی، مانند تأثیر گذاری درذهن مرتکب جرم وگاهی نیز شامل هر دو جنبه مادی و معنوی می شود.قانون‌گذار،عنصر مادی معاونت ؛یعنی رفتارهایی که از لحاظ قانون معاونت درجرم تلقی می شود در فصل معاونت در جرایم بیان ‌کرده‌است.با اینکه اعمال موصوف به معاون با ارجاع به فعل اصلی جرم هستند و برای اینکه معاونت در جرم قابل مجازات باشد؛ باید همکاری و مساعدت در ارتکاب جرم حتماً به یکی از طرق مذکوردر ماده۱۲۶قانون مجازات به عمل آمده باشد ودقیقاً به شیوه مصرح در قانون مذکور ارتکاب یابد.(سلیمی،۱۳۹۲،۱۳۱)

 

عناصر مادی معاونت شامل عملیات مادی و معینی است که باعث وقوع جرم می شود،همچنین عملیات انجام یافته ازناحیه معاون جرم است که بایددرقالب موارد ومفاهیم مصرح درقانون متجلی شود تا بتوان مرتکب آن را به عنوان معاون جرم قابل تعقیب و مجازات دانست. علاوه بر آن دادگاه ملزم است ،در حکم صادره تصریح کند که عمل ارتکابی معاون جرم بر طبق کدامیک از موارد منصوص در قانون صورت گرفته است. تحقق عنصر مادی قابل مجازات در معاونت در جرم مستلزم شرایط زیر است:

 

۱- تحقق رفتار مجرمانه از سوی مباشر

 

ضروری است که مباشر جرم، جرمی را که مقصود معاون است را انجام دهد و یا اینکه شروع به اجرای آن نماید. ‌بنابرین‏ امکان معاونت در شروع به جرم نیز وجود دارد مشروط بر اینکه شروع به اجرای آن در قوانین کیفری جرم باشد.در مواردی هم که شروع به اجرا نموده و جرم منظور واقع نشده باشد،ضرورت دارد که شروع به جرم مذبور قابل مجازات باشد؛در این صورت است که می توان تصور نمود که معاونت در شروع به جرم قابل مجازات است ولیکن شروع به معاونت جرم نبوده و قابل مجازات نیست.(باهری،۱۳۸۰،۲۳۸)

 

‌بنابرین‏ هر گاه معاون مباشر را به ارتکاب سرقت تحریک و یا ترغیب کند و مباشر پس از انجام قسمتی از عمل ربایش، در اتمام آن ناکام گردد، عمل وی شروع به سرقت است و شخص محرک نیز معاون در شروع به سرقت است.همچنین اگر کسی دیگری را تحریک به انجام جرمی کند ولی تحریک شده کاری انجام ندهد ،عمل محرک قابل کیفر نیست.‌بنابرین‏ برای تحقق معاونت ،لازم است عملی که عنوان معاونت در جرم را دارد،به طور کامل ارتکاب یابد؛هر چند که مباشر اصلی تنها شروع به جرم نموده و یا در مرحله شروع به جرم متوقف مانده باشد.( شکری،۱۳۸۹،۱۷۲)

 

برخی از حقوق ‌دانان معتقدند که « شروع به معاونت در جرم قابل تصور نیست» اما نظر صحیح تر که مقبول بیشتر حقوق ‌دانان است بر جرم نبودن شروع به معاونت در جرم است، زیرا هیچ ماده قانونی چنین جرمی وضع نکرده است.

 

۲- انفکاک مباشر اصلی جرم و معاون

 

مباشرت و معاونت برای یک جرم قابل جمع در یک نفر نیستند. اگر الف، ب را تطمیع به دادن وجهی کند و ب نیز دیده بانی کند تا الف سرقت کند، اگر چه مطابق ماده ۱۲۶ قانون ۱۳۹۲ تطمیع مصداق معاونت است، اما در اینجا عمل الف در تطمیع ب معاونت نیست، زیرا نمی توان الف را معاون در جرمی دانست که خود وی مباشر آن است بدیهی است که اگر به جای الف شخص ج ، ب را جهت دیده بانی کردن برای الف تطمیع کند ب و ج هر دو معاون در جرم الف هستند. از آنجایی که معاونت و بزه دیدگی قابل جمع در یک نفر نیست، بدین معنا که نمی توان بزه دیده ای را معاون در جرمی دانست که علیه او رخ داده است، پس اگر کسی با گفتار و یا رفتار تحریک آمیز خود و یا فراهم کردن ابزارجرم و….. موجب تحریک بزهکار و وادار کردن او به انجام جرمی علیه خود شود، او را در معاون در جرم مباشر، نمی توان شمرد.(ساوانی،۱۳۹۲،۲۱۴؛سلطانی،۱۳۹۱،۶۵)

 

حتی اینگونه تأثیر بر مباشر، به استناد بند ۳ ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ رفتار و گفتار تحریک آمیز بزه دیده موجب تخفیف در کیفر مباشر می‌گردد. در مقابل در مواردی مباشر و بزه دیده ممکن است یک نفر باشند.برای مثال ماده ۵۱ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب ۹/۱۰/۱۳۸۲خود زنی را با وجود شرایطی جرم شمرده است یعنی اجتماع مباشر و بزه دیده در یک نفراست. یکی ازفواید تشخیص معاونت از مباشرت این است که توصیف قانونی و تعیین نوع جرم و مجازات ،منحصراًً بستگی به قرابت و سمت شخص مباشر دارد و نه موقعیتی که معاون جرم دارد.

 

۳- تأثیر رفتارهای معاون در تحقق جرم اصلی

 

باید توجه داشت که تعداد ساعات واقعی که به امر آموزش اختصاص داده می شود ممکن است با آنچه که بر روی کاغذ می‌آید متفاوت باشد. کشورهای زیادی وجود دارد که در آن ها سال تحصیلی رسماً ۲۴۰ روز است ولی در عمل دانش آموزان ۳۰ روز از سال تحصیلی را به دلیل تعطیلات عمومی دیدار شخصیت ها و غیبت معلمین ناشی از بیماری، فوت و ازدواج خانواده، شرکت در کلاس های ضمن خدمت و غیره آزاد هستند. ‌بنابرین‏ تعداد روزهای واقعی تحصیل به مراتب کمتر خواهد بود. حضور معلم در مدرسه مسئله ای است که نیاز به توجه ویژه دارد. در برخی از کشورها اقداماتی باید صورت گیرد (برای نمونه، دخالت دادن انجمن محلی یا والدین در مدیریت مدرسه) تا معلمان برای تدریس در مدارس حضور پیدا کنند.

 

در خصوص مدت زمانی که باید به آموزش هر ماده درسی اختصاص یابد و اینکه چند ساعت در هفته و برای مدت چند سال یک ماده درسی باید آموزش داده شود، مطالعات زیادی مورد نیاز است.(همان)

 

(کارول،۱۹۷۵) پیشنهاد کرد برای اینکه یک دانش آموز به خواندن درک مطلب زبان فرانسه به عنوان زبان خارجی تسلط یابد، به طور متوسط به شش سال مطالعه مداوم (با چهار یا پنج جلسه هفتگی) برای ۴۰ هفته در سال نیاز دارد که دانش آموزان از انگیزه خیلی بالا برخوردار باشند و شرایط تدریس نیز بسیار خوب باشد این مدت را می توان حداکثر به ۴ سال تقلیل داد.

 

مدت زمان آموزش را می توان از جنبه دیگری هم مورد مطالعه قرار داد و آن مدت زمانی است که عملاً در کلاس درس به امر یادگیری و تدریس اختصاص می‌یابد و مدت زمانی که دانش آموزان عملاً برای یادگیری در کلاس صرف می‌کنند (در مقابل خیال پردازی و غیره) بسیاری از مطالعات انجام شده در این زمینه نشان می‌دهند که هر چه این مدت زمان بیشتر باشد با ثابت نگهداشتن بقیه عوامل، میزان یادگیری دانش آموزان بیشتر است.

 

بالأخره، تکالیف درسی از اهمّیّت زیادی برخوردار دارند. دانش آموزانی که تکالیف درسی بیشتری انجام می‌دهند، در مقایسه با بقیه موفق ترند هر چند که آن تکالیف مورد ارزشیابی و نمره گذاری قرار نگیرند. اگر به تکالیف درسی نمره داده شود و معلم ویژگی های هر دانش آموز را مورد توجه قرار دهد و به او کمک کند تا نقاط ضعف خود و راه اصلاح آن ها را بشناسد، میزان یادگیری به مراتب افزایش می‌یابد. بدیهی است اگر معلمین از انگیزه کافی برای کار کردن برخوردار نباشند یا به فعالیت های دیگر در ساعات بیکاری مشغول شوند، احتمال اینکه تکالیف درسی دانش آموزان مورد نمره گذاری قرار گیرد کم خواهد بود.(همان)

 

1. 1. ۱- Communication and it’s conceptual framework ↑

 

1. 1. ۲- Barnard ↑

 

1. 1. ۳- Benus and Nancen ↑

 

1. 1. ۱- Korieck ↑

 

1. 1. ۱- Smith. M ↑

 

1. 1. ۱- Weightman ↑

 

1. 1. ۲- Importance and objectives of communication ↑

 

1. 1. ۳- Content and Process ↑

 

1. 1. ۱- Stoner and Wankel ↑

 

1. 1. ۲- Drakkar,Peter ↑

 

1. 1. ۳- Chandan ↑

 

1. 1. ۱- Process and kinds of communication ↑

 

1. 1. ۱- Source ↑

 

1. 1. ۲- Encoding ↑

 

1. 1. ۳- Transmission ↑

 

1. 1. ۴- Decoding ↑

 

1. 1. ۵- Reciever ↑

 

1. 1. ۶- Feedback ↑

 

1. 1. ۷- Noise ↑

 

1. 1. ۱- Traits of communication ↑

 

1. 1. ۱- Management’s Communication skills ↑

 

1. 1. ۲- Hellriegel and Slocum ↑

 

1. 1. ۳- Griffin ↑

 

1. 1. ۱- verbal Skill ↑

 

1. 1. ۱- Miller ↑

 

1. 1. ۲- Feedback Skill ↑

 

1. 1. ۳- Schermerhorn ↑

 

1. 1. ۱- Vicent and Waldron ↑

 

1. 1. ۲- Teryesi ↑

 

1. 1. ۳- Dousin ↑

 

1. 1. ۴- Robinson ↑

 

1. 1. ۵- Effective Listening Skill ↑

 

1. 1. ۱- Quality of Worklife ↑

 

 

ب.دفاع مستندبه قرائن معقول یا خوف عقلایی باشد

 

گاه ممکن است فرد از تهاجم و حمله علیه خود بترسد بدون اینکه واقعاً حمله ای وجود داشته باشد در بند ب م ۱۵۶ گفته شده است که بایستی دفاع مستند به قرائن معقول یا خوف عقلایی باشد ‌بنابرین‏ معیار نوعی را ‌در مورد اصل حمله مورد توجه قرار داده است^[۱۴۵]

 

پ.خطر و تجاوز به سبب اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری صورت نگرفته باشد.

 

ت.توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملاً ممکن نباشد، یا مداخله ی آنان در دفع تجاوز و خطر مؤثر واقع نشود.

 

‌در مورد شرایط حمله نیز بایستی چنین گفت که دفاع در مقابل تهاجمی مجاز است که شرایط زیر را داشته باشد:

 

۱-فعلیت داشتن یا قریب الوقوع بودن حمله

 

این شرط بدین معنا است که کسی نمی تواند قبل از حمله ی مهاجم یا مدتی پس از آن از روی انتقام جویی، شخص مهاجم را مورد ضرب و جرح قرار دهد و در توجیه عمل خود به دفاع مشروع استناد نماید.^[۱۴۶]

 

بایستی در دفاع مشروع تجاوز به حدی به فرد نزدیک شده باشد که برای حفظ حقوق و منافع دیگر هیچ تأخیری در دفاع جایز نباشد.

 

۲٫ غیرعادلانه و برخلاف حق بودن حمله

 

بدین معنا است دفاع در مقابل مأموران دولتی در مقام انجام وظیفه و یا دفاع در مقابل کسی که در حال دفاع مشروع است و یا … دفاع مشروع محسوب نمی شود هم چنان که قانون گذاردر بند پ ماده۱۵۶ چنین مقرر کرده که «خطر و تجاوز به سبب اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری صورت نگرفته باشد.»و تجاوز غیرقانونی است.^[۱۴۷]

 

قانون‌گذار ‌در مورد مأموران دولتی خود چنین مقرر می‌دارد اگر آن ها از حدود وظایف خود خارج شوند دفاع در مقابل آن ها جایز است طبق ماده ۱۵۷ «مقاومت در برابر قوای انتظامی و دیگر ضابطان دادگستری در مواقعی که مشغول انجام وظیفه ی خود باشند، دفاع محسوب نمی شود، لکن هرگاه قوای مذبور از حدود وظیفه ی خود خارج شوند و حسب ادله و قرائن موجود خوف آن باشد که عملیات آنان موجب قتل، جرح، تعرض به عرض یا ناموس یا مال گردد، دفاع ‌جایز است»

 

۳٫حمله می‌تواند علیه خود شخص یا دیگری باشد

 

تبصره ی ماده ۱۵۶ در صورتی دفاع از دیگری را مجاز شمرده است که «دفاع از نفس، ناموس، عرض، جان و آزادی تن دیگری در صورتی جایز است که او از نزدیکان دفاع کننده بوده یا مسئولیت دفاع از وی بر عهده ی دفاع کننده باشد یا ناتوان از دفاع بوده یا تقاضای کمک کند یا در وضعیتی باشد که امکان استمداد نداشته باشد»

 

۴٫حمله ممکن است علیه نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن باشد منظور از نفس، جسم و جان است، مال می‌تواند اعم از منقول و غیر منقول باشد در دفاع مشروع فرد مدافع رفتار خود را علیه یک فرد مهاجم انجام می‌دهد.

 

در مقام مقایسه بایستی گفت در این ماده صحبتی از انگیزه ی احسان نشده است در ماده گفته شده است در مقام دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن خود یادیگری، در اینجا دفاع از خود را نیز گفته است علاوه بر دیگری در حالی که در م ۵۱۰ فقط از حفظ جان، مال، عرض و ناموس دیگری صحبت شده است و از آزادی تن نیز صحبتی نشده است به نظر می‌رسد که گفته کسانی که استناد می‌کنند به قاعده ی احسان برای تجویز دفاع خالی از ایراد نباشد چرا که بر اساس این قاعده محسن کسی است که با قصد انجام نیکی به دیگری در جهت جلب منفعت ویا دفع ضرر از وی اقدام می کند و هرگاه چنین شخصی در راستای احسان خودبه ناچار ضرری را متوجه سازد ضامن نخواهد بود، این در حالی است که مدافع ضمن صیانت از حقوق خود قصد دفع تجاوز از خود را داشته و در این راستا به طرف مقابل صدمه وارد می‌کند و چه از لحاظ قصد و چه نتیجه ی عمل با محسن متفاوت است در نتیجه ‌استناد به این قاعده برای توجیه اقدام مدافع صحیح نمی باشد.^[۱۴۸]

 

در اینجا نیز همانند احسان فرد مدافع علاوه بر نداشتن مسئولیت کیفری ،مسئولیت مدنی هم ندارد به علت اقدام تعدی آمیز مهاجم، جز ‌در مورد دفاع در مقابل دیوانه که دیه از بیت المال پرداخت می شود ولی وجه بارز تمایز این مواد از هم را باید درمجرمانه بودن یا نبودن عمل مرتکب جستجو کرد با این توضیح که در دفاع مشروع عمل مرتکب مجرمانه و دارای وصف کیفری است در حالی که عمل و اقدام مرتکب در ماده۵۱۰ ق.م.ا عمل مجاز و مباحی بوده و فاقد وصف مجرمانه است و این امر از عبارات به کار برده شده در مواد مورد نظر به سهولت قابل درک و استنباط می‌باشد.

 

عمل مجرمانه ی مرتکب در دفاع مشروع به مباشرت انجام می گرد در حالی که در ماده ی ۵۱۰ ق.م.ا اقدام و عمل مرتکب می‌تواند به نحو تسبیب هم باعث ایجاد صدمه و خسارت می شود.

 

برای درک مفهوم دفاع مشروع ذکر مثال در این مورد مفید خواهد بود.

 

مثلاً شخص در شب پس از اینکه متوجه حضور سارقین در حیاط منزل خودمی شود برای فراری دادن ودفع سارقین با اسلحه مجوز دار شکاری اقدام به شلیک گلوله هوایی و تهدید سارقین می‌کند.

 

یا دختری به دنبال خروج از دانشگاه و پس از آنکه به زور و عنف توسط خواستگارش که به وی قبلاً جواب رد داده است به داخل خودرویی منتقل و مورد ربایش قرار می‌گیرد در حین انتقال و جابه جایی در خودرو برای رهایی از دست آدم ربا و وادار کردن وی به توقف و خروج از خودرو ضربات متعددی را به سر و صورت وی وارد می‌کند.

 

یا راننده ی خودرویی در جاده، متوجه می شود که راننده یکی از خودروهای حاضر در جاده قصد کشتن راننده خودرویی دیگری را دارد و در حالی که به سرعت وی را تعقیب می کند از داخل پنجره نیز اقدام به تیراندازی به سمت خودرو فراری می‌کند به همین جهت و با تقاضای کمک از سوی راننده فراری برای دفع خطر و حمله، به عمد خودرو خود را به خودرو مهاجم کوبیده و او را از جاده منحرف می‌کند.

 

در موارد فوق اعمال مجرمانه مرتکبین به جهت احراز حمله و تهاجم دفاع مشروع تلقی ‌و مشمول ماده ی ۱۵۶ می شود.

 

همان‌ طور که متوجه شدیم احسان در ماده ۵۱۰ گرچه با اضطرار در م. ۱۵۲ و دفاع مشروع در م. ۱۵۶ شباهت هایی دارد ولی بایستی چنین گفت که هر یک شرایط مربوط به خود را دارند که با توجه ‌به این شرایط می توان این مفاهیم را از یک دیگر تفکیک کرد و تشخیص داد.

 

که به صورت خلاصه می توان چنین گفت که:

 

۱-مقایسه موضوعی

 

جان

 

مال

 

اضطرار

 

خود یا دیگری

 

جان

 

مال

 

عرض

 

ناموس

 

آزادی تن

 

دفاع مشروع

 

خود یا دیگری

 

مال

 

جان

 

عرض یا ناموس

 

احسان

 

دیگری

 

۲٫اضطرار و دفاع مشروع از جمله علل موجهه جرم می‌باشند ولی قاعده ی احسان به اصل دیگر حقوق کیفری باز می‌گردد که مربوط به عنصر معنوی هر جرم است پس قاعده ی احسان مستقلاً اصل جدیدی وارد حقوق کیفری نمی کند و در مواردی می‌تواند به اضطرار مرتبط شود.

 

فصل سوم

 

تأثیر انگیزه احسان در حکم وضعی

 

احکام وضعی آن دسته از احکام شرعی است که مقتضای آن ها الزام، منع و یا رخصت نیست وبه طور مستقیم از سوی شارع نسبت به افعال ملکفین انشا نمی گردند از قبیل مالکیت، زوجیت، اهلیت، سببیت، مانعیت، شرطیت ،صحت و بطلان، هیچ یک از این احکام توسط شارع جعل نشده است و مدلول آن ها ابتدائاً الزام و یا منع نیست.

 

بنا به مستفاد از ماده ۴۳۹ قانون مدنی تدلیس ممکن است از طرف بائع در مبیع باشد یا از طرف مشتری در ثمن شخصی قانون مدنی با توجه به اینکه ثمن در بیع بنا ‌به ماده ۳۳۸ ممکن است عوض معلوم و منجمله عین معین متمایز از پول باشد خواسته است که بائع را نیز همانن مشتری در صورت تدلیس حمایت کند این تصریح قانون مدنی در مقایسه با احکام فقهی که تکیه بر تدلیس بائع دارد برای رفع هر گونه شبهه ای نسبت به تساوی تدلیس بائع و مشتری از حیث حقی که تدلیس برای مدلس وجود می آورد, بسیار بجا و لازم است اما اگر تدلیس در حقوق یران نیز فقط از اخفای عیب یا نمودن کمال حاصل می شد بر این متن ایرادی وارد نمی آید در حالی که اولا تدلیس اختصاص به بیع ندارد و در همه عقود لازمه جاری است و موضوع در همه عقود لازمه عین معین نیست ثانیاًً با توجه به ماده ۴۳۸ درخود بیع تدلیس ممکن است از عملی از اخفای عیب یا نمودن کمال غیر موجود حاصل شود ثالثاً درخود ماده ۴۳۹ برای تدلیس بائع تصریحی نشده که شرط تحقق تدلیس این است که مبیع عین معین باشد و ‌بنابرین‏ قید ثمن شخصی برای تحقق تدلیس مشتری در قانون مدنی ایران قابل انتقاد است و اصل باید شناختن حق هر یک از طرفین عقد هنگام تحقق هر گونه تدلیس طرف از مقابل در برخورداری مساوی از حمایت قانون باشد.

 

گفتار (تدلیس قولی)

 

گفتار نیز مانندکردار می‌تواند عنصر مادی تدلیس باشد.

 

در حقوق فرانسه چنان که دیده ایم ماده ۱۱۱۶ قانون مدنی با استعمال کلمه مانور برتدلیس فعلی تکیه می‌کند و حکم صریحی ‌در مورد تدلیس قولی ندارد ولی هم حقوق ‌دانان و هم دیوان عالی کشور در بعض احکام قائلند باینکه صرف گفتار دروغ بدون هر گونه مانور موجب تدلیس است ) البته در صورتی که تحت ضوابطی چنان که ضمن عنصر روانی بیان خواهد شد بتوان اهمیت کافی برای ترتب اثر حقوقی برای چنین گفتاری قائل شد. ^[۲۲]

 

در حقوق ایران نیز مانند حقوق فرانسه قانون مدنی تدلیس را ناشی از عملیات می‌داند. درعرف زبان عمل مقابل حف قرار می‌گیرد با توجه به اینکه در فقه شیعه دلیس آن جا معیتی را ندارد که حتی بنظر بعض فقها خیاری مستقل باشد بعید نیست که قانونگزار ایران در تدوین ماده ۴۳۸ اگر چه آن را درمبحث خیارات ذکر ‌کرده‌است به قانون مدنی فرانسه نظر داشته و کلمه مانور را به عملیات برگردانده باشد . در این صورت میتوان گفت که قانونگزار ایران بدون توجه به ریشه رمی اصطلاح مانور فرانسه ناخودآگاه تحت تاثیر جنبه جزایی تدلیس که از حقوق رم در قانون مدنی فرانسه انعکاس یافته قرار گرفته و نتیجه ای ناهماهنگ به دست داده است تدلیس را از سوئی همانند بعضی از فقهای شیعه در زمره خیارات آورده و در این حد از حقوق فرانسه دوری جسته و از سوی دیگر همانند مدونین قانون فرانسه و برخلاف آنچه در فقه معمول بوه تعریفی نسبتاً کلی و ناقص از آن ‌کرده‌است اگر این فرض درست نباشد که عملیات در قانون مدنی ایران ظاهراًً برگردان اصطلاح مانور فرانسه است آنگاه باید گفت که قانون مدنی ایران مستقل از قانون مدنی فرانسه ولی همانند آن در بیان عنصر مادی تدلیس دقت کافی روا ناشته است معهذا در هر دو صورت راهی هست که بتوان این نقص را بر طرف ساخت: اگر ماده ۴۳۸ ق . م . ا از ماد ه۱۱۱۶ متاثر باشد در آن صورت می توان همان وسعتی را که مفسران و قضات فرانسوی به کلمه مانورها بخشیده اند در شرح این ماده قانون مدنی ایران راهنما گرفت و اقوال را همچنان که درحقوق فرانسه مشمول مانورها می دانند در حقوق ایران نیز مشمول عملیات دانست اگر قانون مدنی ایران در این زمینه متاثر از حقوق فرانسه نباشد, باز می توان گفت که منظور از اصطلاح عملیات در ماده ۴۳۸ با توجه به کلیت مفهومی کلمه عملیات اعمال در مقابل اقوال نیست و چون سخن گفتن خود عمل است اقوال همانند اعمال مشمول اصطلاح عملیات مندرج در این ماده می شود شاید از همین رو باشد که آقای دکتر امامی در کتاب حقوق مدنی خود تصریح می‌کند عملیات ممکن است گفتار باشد و سپس مثال می آورند چنان که فروشنده اوصاف کمالی را برای مبیع بشمارد که در آن نباشد چنان که برای فروش کارد های میوه خوری بگوید که آن ها در ترشی زنگ نمی زنند و سیاه نمی شوند و حال آنکه در حقیقت آن کاردها زنگ می‌زنند و سیاه می‌شوند…) گفتار نمی کنند هر دو مثالی که برای تحقق تدلیس می آورند از امثله تدلیس فعلی است معهذا در پایان بحث بسیار کوتاه خود از تدلیس حکمی کلی می‌دهند و می‌گویند (… و با لجمله تدلیس به چیزی که بسبب آن ثمن مختلف شود منباب ضرری که ناشی از اشتباه کاری و توهم موجود بودن چیزی که وجود ندارد موجب خیار فسخ است…) در این متن آنچه برای بحث کنونی درخور توجه است به کار بردن کلمه چیزی در صدر جمله بجای عملیات است استعمال این کلمه وسیع الشمول با توجه به تکیه ضمنی ایشان بر ملاک حکم که بنا به متن فوق اختلاف ثمن و حصول ضرر است می رساند که گوینده عملیات مذکور در ماده را با وسعتی در نظر داشته است که اقوال را نیز مانندافعال در برمی‌گیرد. ^[۲۳]

 

‌بنابرین‏ گفتار علی رغم آنچه در ابتدا از کلمه عملیات ماده ۴۳۸ برمی آید در حقوق ایران نیز می‌تواند سبب تحقق عنصر مادی تدلیس شود.

 

درحقوق انگلیس برخلاف فرانسه یا ایران بیشتر آرا قضائی که ناظر بر سو عرضه مدلسانه است به گفتار مربوط می شود اصطلاحی که در بحث از شرایط تحقق تدلیس کم به کار نمی رود (سو بیان) است ولی این اصطلاح بیان سو عرضه یا عرضه چنان که دیده ایم بر رفتار نیز تعیمم می‌یابد در این باره ضمن بحث از عنصر روانی تدلیس فرصت دیگری خواهیم داشت که با نقل بعض آرا قضایی توضیح بیشتر دهیم.

 

در حقوق اسلامی گفتار دروغ در موارد خاصه تدلیس بشمار می‌آید اگرچه باحکام ناظر بر آن نمی توان کلیتی را بخشیده که هر گفتار نادرست را در همه صور عقدی شامل شود.

 

در این بازار ارزش سهام منصفانه تعیین می‌گردد زیرا تمامی اطلاعات مربوط به آن در قیمت بازار منعکس شده است. هر اطلاعات جدیدی که می‌آید سریعاٌ قیمت اوراق بهادار را تحت تاثیر قرار می‌دهد چون تعداد زیادی خریدار و فروشنده وجود دارد، امکان دستیابی به بازده غیر عادی وجود ندارد.

 

فاما در تحقیق خود کارایی را به انواع و سطوح مختلفی تقسیم بندی می نمایید که در ادامه به بررسی می پردازیم:

 

۱-۳-۲-۲ انواع کارایی:

 

الف: کارائی تخصیصی: زمانی بازار به کارائی تخصیصی خواهد رسید که تخصیص منابع مالی به بهترین موقعیتهای سرمایه گذاری اختصاص یابد به عبارت دیگر منابع محدود مالی که از طریق پس اندازکنندگان ایجاد می‌گردد، به طرحهایی اختصاص یابد که بالاترین سطح درآمد مورد انتظار را در آینده خواهند داشت.

 

ب: کارآئی عملیاتی: کارائی عملیاتی زمانی حاصل می شود که عملیات واسطه گری با حداقل هزینه ممکن انجام شود. این موضوع باید در سطح بازار به طور کلی و در هر معامله بطوراخص صادق باشد .

 

ج: کارآئی اطلاعاتی: کارایی اطلاعاتی زمانی حاصل می شود که قیمت اوراق بهادار منعکس کننده کامل اطلاعات موجود در دسترس باشد اگر در بازاری به کارایی اطلاعاتی برسیم سرمایه گذاران نمی‌توانند با داشتن اطلاعاتی خاص به سود غیرعادی و غیر معمول دسترسی داشته باشند.

 

۲-۳-۲-۲ سطوح مختلف کارایی

 

سطوح مختلف کارایی را می توان به سه سطح زیر طبقه بندی نمود :

 

• • فرم ضعیف کارایی )دایره داخلی)^[۳۹]

 

• • فرم نیمه قوی کارایی (دایره میانی)^[۴۰]

 

• فرم قوی کارایی (دایره بیرونی)^[۴۱]

نمودار ۲-۲) سطوح کارایی بازار و اطلاعات در ارتباط با هر کدام

 

 

 

۳-۳-۲-۲ مفروضات بازار کامل سرمایه

 

۱- در بازار سرمایه رقابت کاملا آزاد حاکم است.

 

۲- تمام دارایی ها به طور نامحدود تنوع پذیر هستند.

 

۳- تعداد بسیار زیادی فروشنده و خریدار برای هر دارایی وجود دارد.

 

۴- هیچ سرمایه گذاری آن قدر توان مالی ندارد که بتواند بر قیمت بازار یک دارایی اثر بگذارد.

 

۵- هیچ شخص وام دهنده یا وام گیرنده آن قدر توان مالی ندارد که بتواند نرخ های بهره بازار را تحت تأثیر قرار دهد.

 

۶- هر شخصی بسته به میزان منابع خود، می‌تواند بر مبنای نرخ بهره بازار وام داده یا وام بگیرد.

 

۷- اطلاعات بدون هزینه در دسترس عموم می‌باشد.

 

۸- هیچ گونه هزینه مالیات وجود ندارد.

 

۹- هیچ گونه هزینه معاملات وجود ندارد.

 

‌به این ترتیب تمام داراییها بدون ریسک است و نرخ بازده مشابهی کسب می‌کنند. پس همه جریا نهای نقدی فعلی و آتی توسط همه افراد به طورکامل قابل پیش‌بینی است. چنانچه همه پیش فر ضها صادق باشد، قیمت هر دارایی برابر ارزش ذاتی آن می شود و ارزش ذاتی هر دارایی برابر با ارزش فعلی وجوه نقدی آتی می‌باشد (فاما،۲۰۰۱ص۴۴-۳).

 

رابطه ۲۶-۲)

 

به عبارت دیگر بر طبق فرضیه کارایی بازار، قیمت اوراق بهادار به سرعت کلیه اطلاعات موجود را در خود منعکس می‌کند. ‌به این ترتیب قیمت اوراق بهادار بر حسب عرضه و تقاضا تغییر می‌کند و به نقطه دیگری میل می‌کند. وقتی اطلاعات جدیدی به بازار می‌رسد، عکس العمل های سرمایه گذاران موجب تغییر سریع قیمت می شود تا به نقطه تعادل جدیدی برسد(هندریکسن،۱۹۹۸ ص۱۲۱).

 

تغییرات قیمت در مقابل اطلاعات جدید، تغییرات نسبی است، در حالی که سطح قیمت در کل بستگی به عوامل اقتصاد کلان از جمله نرخ تورم، حجم پول در گردش، نرخ بهره و نظایر آن دارد. با این بیان، بازار سرمایه زمانی مؤثر است که قیمت، منعکس کننده تمام اطلاعات باشد. هندریکسن شرایط لازم برای این که بازار اوراق بهادار مؤثر باشد را به صورت خلاصه ‌به این ترتیب طبقه بندی می‌کند:۱) معامله اوراق بهادار هیچ هزینه ای نداشته باشد،۲) اطلاعات به رایگان و به صورت مساوی در اختیار فعالان قرارگیرد، ۳) کلیه معامله گران انتظارات یکنواختی نسبت به مفهوم اطلاعات آماده داشته باشند و۴) تعداد زیادی خریدار و فروشنده در بازار وجود داشته باشد.

 

‌بر اساس تئوری مذکور به دلیل این که در قیمت ،کلیه اطلاعات در دسترس منعکس شده است و این اطلاعات به شکل اتفاقی به دست می‌آیند، احتمال این که تحلیل گر بتواند با تحلیل تکنیکی یا بنیادی خود، سود با اهمیتی کسب نماید، ناچیز است(اشلیس،۲۰۰۳ ص ۱۳۰). در این تئوری، فرض می شود هر جزء اطلاعات(اعم از گذشته و جدید)، توسط هزاران سرمایه گذار تحصیل شده و به صورت صحیح در قیمت منعکس شده است و سرمایه گذاران نمی توانند با توجه به اطلاعات تاریخی نرخ بازده بیشتری به دست آورند. اشلیس، معتقد است مسئله این تئوری آن است که بسیاری از سرمایه گذاران انتظارات خود از قیمت های گذشته (اعم از این که نماگرهای تکنیکی مورد استفاده قرار گیرد و یا وضعیت بازار و صنعت) را به عنوان مبنای قیمت گذاری مد نظر قرار می‌دهند. به علاوه با توجه ‌به این که انتظارات سرمایه گذاران قیمت ها را کنترل می کند، نظریه« قیمت های گذشته تاثیر با اهمیتی بر قیمت های آتی دارند»، منطقی وقابل دفاع به نظر می‌رسد (همانجاص۱۳۱).

 

البته ریشه انتقادات به فرضیه بازار کارآی سرمایه که زیرساخت های دانش جدید مالی را بنا نهاد، به اشخاصی نظیر بلوم فیلد^[۴۲]، استاوت^[۴۳]، تیلر^[۴۴] و بریر^[۴۵]، برمی گردد. بلوم فیلد، در زمینه عدم حرکت بازارهای مالی به سمت کارایی کامل، معتقد است، بازارهای مالی می‌توانند از لحاظ قیمت گذاری دارایی های مالی ناکارآ باشند. زیرا هرچند با فرض کارایی بازار، اطلاعات به محض تولید به بازار وارد می شود و ورود آن به بازار هم تصادفی خواهد بود، اما تاثیر اطلاعات بر قیمت ها می‌تواند با کیفیت اطلاعات مذکور در یک راستا نباشد. تفسیر نادرست اطلاعات می‌تواند در گمراهی بازار و تعیین ارزش مؤثر باشد. نحوه تحلیل اطلاعات ورودی و میزان و سطح خوش بینی یا بدبینی به اطلاعات مذکور، می‌تواند در تعیین قیمت تاثیر داشته باشد. معمولاً افراد خوش بین، از یک سو با اطلاعات دریافتی به صورت خوش بینانه برخورد کرده و حاضر به تعیین قیمت بیشتری برای آن اطلاعات هستند و افراد بدبین، حاضر به پرداخت قیمت کمتری حتی برای اطلاعات با ارزش هستند. ازسوی دیگر افراد خوش بین بر روی آینده غیرقابل اطمینان، ریسک بیشتری می‌کنند و حوادث آتی را به طور نادرست پیش‌بینی می‌کنند.

 

معمولاً افراد حوادث آتی را آن گونه که دوست دارند پیش‌بینی می‌کنند. ‌بنابرین‏ تنها ورود اتفاقی و سریع اطلاعات و وجود متخصصان و حرکت تصادفی قیمت ها نمی تواند موجب کارایی بازار شود(کریستن سن و دمسکی،۲۰۰۳ص۲۹۸). کارایی بازار از نظر قیمت گذاری مقوله ای است که دسترسی به آن مشکل تر از بحث کارایی اطلاعاتی است. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد، معامله گران بازار که اطلاعات کم تری ‌در مورد حوادث آتی دارند، تهاجمی تر از سایرین به قیمت گذاری سهام می پردازند. این مهم موجب عدم کارایی بازار در قیمت گذاری اوراق بهادار می شود.

 

گفتار اول- حقوق و تعهدات واگذار کننده یا میزبان فضای مجازی

 

۱-تسلیم خدمات

 

از مهمترین آثار هر قراردادی ایجاد تعهد و التزام (اصل لزوم) برای طرفین است . مهم ترین و اصلی ترین تعهد میزبان ،تسلیم موضوع قرارداد است . ماده “۳۶۷ق.م.”در تعریف تسلیم می‌گوید: «تسلیم عبارت است از دادن بیع به تصرف مشتری،به نحوی که متمکن از انحاء تصرفات و انتفاعات باشد و قبض عبارت است از استیلا مشتری بر مبیع» . منظور از تسلیم تنها مفهوم مادی و محسوس آن نیست^[۳۰۱] ،بلکه «تسلیم وقتی حاصل می شود که مبیع تحت اختیار مشتری گذاشته شده باشد …»(۳۶۸ق.م.). در مواردی که موضوع قرارداد فنی است می‌تواند شامل دادن اطلاعات کافی و نحوه استفاده از آن هم باشد.^[۳۰۲] حال این در اختیار گذاشتن «به اختلاف مبیع به کیفیات مختلفه است و باید به نحوی باشد که عرفاً آن را تسلیم گویند»(۳۶۹ق.م)

 

در قرارداد میزبانی وب با توجه به اینکه موضوع قرارداد، مال مادی و محسوس نیست ، امکان تسلیم و تسلّم آن به صورت ملموس وجود ندارد. در عرف تسلیم و قبض فضای مجازی موضوع قرار داد میزبانی وب با در اختیار گذاردن نام کاربری و رمز عبور، توسط میزبان و امکان ورود کاربر به وب سایت موصوف، تحقق می‌یابد. از ‌آنجا که قرارداد میزبانی وب ماهیتاً عقد نامعین است ،مسائل مربوط به زمان و مکان تسلیم نیز تابع اراده طرفین است و چون موضوع تسلیم ،مال کلی محسوب می شود ،باید دارای همان اوصافی باشد که در قرارداد ذکر شده ، زیرا در موردی که مبیع کلی است باید کالایی تسلیم شود که دارای همان جنس و وصف مورد توافق است.

 

خدمات ارائه شده توسط شرکت میزبان بسته به نیاز مشتری متفاوت است . وب سایت شرکت که صرفاً به عنوان یک بروشور آنلاین عمل می‌کند ،با معرفی سرویس های مختلف به کاربران در واقع محدوه خدمات خود و شرایط و ضوابط هر خدمت ر ا ارائه می‌کند.

 

• • ارائه فضا : با وجودی که همه خدمات باید در کنار هم ارائه شوند تا مطلوب کاربر تحقق یابد ولی اصلی ترین تعهد میزبان ، ارائه فضا است. یعنی شرکت میزبان باید مقدار فضای ذخیره سازی هارد دیسک مشخص شده در توافق را فراهم کند. انعطاف پذیری شرکت میزبان در این مورد مهم است ، یعنی اگر کاربر در طول مدت قرارداد به مقدار بیشتری فضا احتیاج داشت ، بتواند آن را در ختیار او قرار دهد. در این صورت مشتری مسئول است هزینه های اضافی را بپردازد یا فایل های اضافی را حذف کند.

 

• • ارائه نرخ انتقال داده : عامل دیگر در ارائه فضا به کاربر، نرخ انتقال داده^[۳۰۳] است که باید در قرارداد مشخص شود. همان‌ طور که می‌دانیم توابع مبیع نیز مانند اصل آن باید تسلیم شود. منظور از توابع اشیایی است که برای استعمال و بهره برداری از مبیع ضرورت دارد. این گونه توابع به حکم عرف یا مفاد قرارداد ،جزء مبیع است و ‌بنابرین‏ الزام به تسلیم مبیع ،آن ها را نیزشامل می شود^[۳۰۴]. نرخ انتقال داده، مقدار رد و بدل شدن داده های بین سرور میزبان و پایانه درخواستی^[۳۰۵] است . در این مورد نیز چنانچه کاربر بیش از میزان مقرر در قرارداد احتیاج داشته باشد یک میزبانی مؤثر و انعطاف پذیر می‌تواند ظرفیت اختصاص داده را افزایش دهد و احساس رضایت مندی را در مشتری خود ایجاد نماید.

 

• • ارائه گزارش به کاربر : یکی از جنبه‌های بسیار ارزشمند داشتن یک وب سایت ظرفیت پیگیری و فهرست اطلاعات ‌در مورد بازدید کنندگان آن است . شرکت میزبان باید این گزارشات را به مشتری ارائه دهد که می‌تواند شامل : تعداد بازدید کنندگان ، تعداد بازدید از صفحات وب با ذکر تاریخ و زمان آن ،گزارشات به روز شده مستمر ‌در مورد مشکلات دسترسی به وب سایت ،خرابی ،استفاده از پهنای باند و تأخیر شبکه ،معیارهای اندازه گیری مخاطبان مانند گزارش ترافیک و مدت زمان صرف شده در وب سایت که از ترافیک سرچشمه گرفته است، باشد.

 

• • ارائه بازه زمانی معتبر : از دیگر تعهدات ارائه دهنده میزبانی به طور معمول این است که بتواند در بازه زمانی که در قرارداد اعلام کرده، خدمات مورد نظر را به کاربر ارائه دهد که به آن بازه زمانی استقرار^[۳۰۶] گویند (ضمیمه۲،بند۵و۲و۱). شرکت میزبان ممکن است این زمان را در مقابل هزینه های اضافی تضمین کند. (ضمیمه ۴ ، بند۲)

 

• • سطح دسترسی : سطح دسترسی کاربران نسبت به وب سایت راه اندازی شده ،در قرارداد میزبانی بسیار حائز اهمیت است. در واقع هدف اصلی از این قرارداد برای کاربر، ایجاد وب سایتی است که همواره در دسترس باشد و تامین این مهم از تعهدات اصلی میزبان است . معمولا شرکت میزبان ‌در مورد ^[۳۰۷]upTimبودن ، تضمیناتی بیش از ۹۹% می‌دهد، اما به طور کلی این تضمینات استثنائات زیادی دارد از جمله خرابی ، تعمیر و نگهدری ، ارتقاء و غیره ( ضمیمه ۶،بند۳/a&b). در اینصورت چنانچه سطح دسترسی تضمین شده ارائه نشود، مسئولیتی متوجه میزبان نخواهد بود و هزینه های دریافتی هم قابل استرداد نیست. البته این هزینه ها را می توان برای صورت حسابهای آینده محاسبه کرد. (ضمیمه ۶،بند۳/c)

 

اکنون ممکن است این پرسش پیش آید که منظور از وسواس مذهبی چیست؟ وسواس مذهبی ^[۸] یک اختلال روانی است که در درجه اول با احساس گناه آسیب زا یا وسواس های فکری با محتوای اخلاقی و مذهبی مشخص می شود، که البته اغلب با رفتار های اجباری اخلاقی و مذهبی نیز همراه بوده و بسیار ناراحت کننده و ناسازگارانه است(آبراموویتز^[۹] و همکاران،۲۰۰۲؛ فالون^[۱۰] و همکاران،۱۹۹۰؛ به نقل ازمیلر^[۱۱] و هیجز^[۱۲]، ۲۰۰۸). وجود تمایز هایی در شیوع نشانه های وسواس فکری عملی و برخی ملاحظات دیگر، میلر و هیجز(۲۰۰۸) را بر آن داشت تا ضمن مقاله ای، یک چارچوب مفهومی از وسواس مذهبی با توجه به بررسی جامعی که از یافته های مربوط به وسواس مذهبی و همه گیر شناسی، ویژگی های بالینی، سبب شناسی، و روش های درمانی آن انجام داده بودند، ارائه دهند. این محققان پیشنهاد می‌کنند که وسواس مذهبی، علی رغم شباهت با اختلال وسواس فکری عملی، با درنظرگرفتن ویژگی منحصر به فرد این اختلال، شدت علائم، مقاومت درمانی، و حمایت تحلیل های آماری، می‌تواند به صورت تشخیص متمایزی مطرح شود.

 

در بین عوامل فرهنگی، دینداری علاقه قابل توجهی را به خود معطوف داشته است و بررسی رابطه آن با اختلال وسواس فکری عملی در ادبیات پژوهش به چشم می‌خورد(هیمل^[۱۳] و همکاران،۲۰۱۱). همچنین، مطالعات چندی رابطه ی بین ویژگی باورهای مذهبی ‌و سطوح دینداری را با نشانه های اختلال وسواس فکری عملی و وسواس مذهبی در نمونه بالینی وغیر بالینی نشان داده‌اند(به عنوان مثال: آبراموویتز و همکاران، ۲۰۰۴؛ سیکا، نوارا و ساناویو، ۲۰۰۲؛ هیمل و همکاران، ۲۰۱۱؛ ویلیامز^[۱۴]، گلوریا لو^[۱۵]و گریشمن^[۱۶]، ۲۰۱۲؛ اینوزو، کلارک و کارنسی، ۲۰۱۲؛ یورولماز^[۱۷] و همکاران، ۲۰۰۹؛ اینوزو و همکاران، ۲۰۱۲). البته باید خاطر نشان ساخت که برخی ‌از مطالعات نیز در یافتن ارتباط معنی دار بین میزان دینداری یا نوع دینداری و نشانه های اختلال وسواس فکری عملی و وسواس مذهبی، موفق نبوده اند(آثاریان، بی غم و اصغرنژاد، ۲۰۰۶؛ هرمش^[۱۸]، ماسر کاویتزکی^[۱۹] و گراس لسروف^[۲۰]، ۲۰۰۳؛ نلسون^[۲۱]و همکاران، ۲۰۰۶؛ تک^[۲۲] و اولگ^[۲۳]، ۲۰۰۱؛ زوهر^[۲۴]و همکاران، ۲۰۰۵؛ هیمل و همکاران، ۲۰۱۲؛ تئودور^[۲۵]، ویتزیگ^[۲۶]و پولارد^[۲۷]، ۲۰۱۳). همچنین اینوزو، کلارک و کارنسی(۲۰۱۲) الگوی متفاوتی را در ارتباط بین خرده مقیاس های ترس از گناه و ترس از خدا در پرسشنامه وسواسی مذهبی پن با سطوح دینداری در دو گروه مسلمان و مسیحی نشان داده‌اند. دلایل متعددی برای تبیین این یافته های متناقض وجود دارد. ازآن جمله می توان به دشواری عملیاتی کردن و اندازه گیری یک سازه چند وجهی مانند دینداری (هیل^[۲۸] و هود^[۲۹]، ۱۹۹۹؛ هیل، ۲۰۰۵) ‌و گستردگی طرح های پژوهشی مورد استفاده در این مطالعات اشاره کرد. به عنوان مثال، گاهی با توجه به معیارهای رفتاری، برای دینداری تعاریف عملیاتی ارائه شده(مانند حضور در کلیسا) وگاهی دینداری به عنوان خود ارزیابی مشخص شده است. مانند: ” باورهای دینی چقدر برای شما مهم است” ؟ (تئودور، ویتزیگ و پولارد، ۲۰۱۳).^[۳۰]

 

با اینکه در دهه های اخیر نظریه های شناختی رفتاری بیشتر به تبیین اختلال وسواس فکری عملی پرداخته‌اند(کلارک، ۲۰۰۴؛ راچمن^[۳۱]، ۱۹۹۷؛ سالکووس کیس^[۳۲]، ۱۹۹۸) اما در توازی با این تبیین، به نوع مذهبی وسواس هم پرداخته شده و تبیین های شناختی اشاره دارند که دینداری شدید ممکن است به عنوان یک عامل خطر بالقوه برای اختلال وسواس فکری عملی محسوب شود(راسموسن^[۳۳] و تسونگ^[۳۴]، ۱۹۸۶؛ اینوزو، کلارک و کارنسی، ۲۰۱۲).

 

اکنون به شرح این تبیین ها می پردازیم: سالکووس کیس(۱۹۸۵)، اولین مدل شناختی جامع درباره ی اختلال وسواس فکری عملی را مطرح ‌کرده‌است. به طورکلی او در نظریه اش به نقش احساس مسئولیت، وبه دنبال آن، احساس گناه، اهمیت بیشتری می­دهد. اما راچمن(۱۹۹۷) در نظریه خود برنقش سازه همجوشی فکر- عمل^[۳۵] (TAF)، تأکید دارد. این سازه به پدیده ای روانشناختی اشاره دارد که در آن، افکاروسواسی واعمال مرتبط با آن ها معادل هم درنظر گرفته می‌شوند. تحقیقات اولیه نشان داده‌اند که سازه همجوشی فکر و عمل دارای دو بعد اصلی است: همجوشی فکر – عمل اخلاقی و همجوشی فکر – عمل احتمال(راچمن، ۱۹۹۷). برخی پژوهش ها اشاره دارند که همجوشی فکر – عمل احتمال با نشانه های وسواس فکری عملی رابطه قوی تری دارد تا همجوشی فکر – عمل اخلاقی(امیر و همکاران، ۲۰۰۱؛ کولز و همکاران، ۲۰۰۱؛ شافران و همکاران، ۱۹۹۶).

 

با توجه به نظریه سالکوسکیس(۱۹۸۵)، مطالعات اولیه درمورد رابطه بین دینداری واختلال وسواس فکری عملی، احساس گناه را به عنوان یک متغیر میانجی درنظر گرفته اند(برای نمونه:گرینبرگ، ویتزتوم و پیسانت، ۱۹۸۷؛ نیلر^[۳۶]و بک، ۱۹۸۹؛ استکتی، وایت وکوای، ۱۹۹۱؛ محجوب وعبدل حافظ، ۱۹۹۱). تحقیقات نشان داده‌اند که گرایش مسیحیان و مسلمانان به شدت مذهبی برای تجارب وسواس گونه، بیشتر به حس بسط داده شده گناه شخصی و باور به اینکه آن ها مسئول کنترل افکار ناخواسته، سر زده وتهدید آمیز هستند، مربوط می شود(اینوزو و همکاران،۲۰۱۲).

 

 

۴-۲- آمار توصیفی

 

آمار توصیفی برای تبیین وضعیت پدیده یا مسئله یا موضوع موردمطالعه مورداستفاده قرارگرفته و طی آن ویژگی‌های موضوع موردمطالعه به زبان آمار تصویرسازی و توصیف می‌شود (حافظ نیا، ۱۳۸۴). در این نوع تجزیه‌و تحلیل، پژوهشگر داده های جمع‌ آوری‌شده را با بهره گرفتن از شاخص‌های آمار توصیفی خلاصه و طبقه‌بندی می‌کند. به عبارت دیگر در تجزیه‌و تحلیل توصیفی، پژوهشگر ابتدا داده های جمع‌ آوری‌شده را با تهیه و تنظیم جدول توزیع فراوانی خلاصه می‌کند و سپس به کمک نمودار آن‌ ها را نمایش می‌دهد و سرانجام با بهره گرفتن از سایر شاخص‌های آمار توصیفی آن‌ ها را خلاصه می‌کند. معروف­ترین و پرمصرف‌ترین شاخص‌های آمار توصیفی عبارت‌اند از؛ اندازه های مرکزی و پراکندگی می‌باشند (خاکی، ۱۳۷۸).

 

لذا به منظور شناخت بهتر ماهیت جامعه‌ای که در پژوهش موردمطالعه قرارگرفته است و آشنایی بیشتر با متغیرهای پژوهش، قبل از تجزیه‌و تحلیل داده های آماری، لازم است که این داده ها توصیف شوند. با توجه به نتایج بخش اول پرسشنامه (ویژگی‌های جمعیت شناختی)، اطلاعات مرتبط با پاسخ‌دهندگان نمونه­ آماری موردبررسی در این بخش تبیین می‌گردند.

 

۴-۲-۱- فراوانی داده ها

 

همان‌طوری که در جدول (۴-۱) و نمودار (۴-۱) ملاحظه می‌گردد، جدول فراوانی و نمودار درصد افراد برحسب جنسیت پاسخ‌دهندگان مشخص‌شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۴-۱- توزیع فراوانی پاسخ‌دهندگان برحسب جنسیت جنسیت فراوانی درصد فراوانی فراوانی تجمعی مرد ۱۳۴ ۶/۸۰ ۶/۸۰ زن ۲۶ ۴/۱۹ ۱۰۰ مجموع ۱۶۰ ۱۰۰ –

همچنین اطلاعات فوق را به صورت مصور در نمودار (۴-۱) ملاحظه می‌نمایید.

 

 

 

 

 

 

نمودار ۴-۱- درصد فراوانی برحسب جنسیت

 

۴-۲-۲- رده سنی پاسخ‌دهندگان:

 

همان‌طوری که در جدول (۴-۲) و نمودار (۴-۲) ملاحظه می‌گردد، جدول فراوانی و نمودار درصد افراد برحسب رده سنی پاسخ‌دهندگان مشخص‌شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۴-۲- توزیع فراوانی پاسخ‌دهندگان برحسب رده سنی رده سنی فراوانی درصد فراوانی فراوانی تجمعی ۲۵-۳۵ ۸۲ ۳/۵۱ ۳/۵۱ ۳۵-۴۵ ۲۹ ۱/۱۸ ۴/۶۹ ۴۵-۵۵ ۲۸ ۵/۱۷ ۹/۸۶ ۵۵ به بالا ۲۱ ۱/۱۳ ۱۰۰ مجموع ۱۶۰ ۱۰۰ –

همچنین اطلاعات فوق را به صورت مصور در نمودار (۴-۲) ملاحظه می‌نمایید.

 

 

 

 

 

 

نمودار ۴-۲- درصد فراوانی برحسب رده سنی

 

۴-۲-۳- سطح تحصیلات پاسخ‌دهندگان

 

همان‌طوری که در جدول (۴-۳) و نمودار (۴-۳) ملاحظه می‌گردد، جدول فراوانی و نمودار درصد افراد برحسب سطح تحصیلات پاسخ‌دهندگان مشخص‌شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۴-۳- توزیع فراوانی پاسخ‌دهندگان برحسب سطح تحصیلات سطح تحصیلات فراوانی درصد فراوانی فراوانی تجمعی فوق‌دیپلم ۳ ۹/۱ ۹/۱ کارشناسی ۹۶ ۶۰ ۹/۶۱ کارشناسی ارشد ۶۱ ۱/۳۸ ۱۰۰ مجموع ۱۶۰ ۱۰۰ –

همچنین اطلاعات فوق را به صورت مصور در نمودار (۴-۳) ملاحظه می‌نمایید.

 

 

 

 

 

 

نمودار ۴-۳- درصد فراوانی برحسب سطح تحصیلات

 

۴-۳- آمار استنباطی

 

در آمار استنباطی ابتدا شاخص‌های نمونه از طریق نمونه‌گیری از جامعه محاسبه‌شده، سپس به کمک برآورد (تخمین) و آزمون، نتایج حاصل از نمونه به جامعه تعمیم داده می‌شوند. در واقع به‌طورکلی در مباحث آماری هر جا سخن از استنباط و استنتاج باشد، آن را آمار استنباطی می‌خوانند (طورانی، ۱۳۹۲). تکنیک‌های آماری که در هر پژوهش مورداستفاده قرارمی‌گیرد، بنا به‌ضرورت پژوهش و در جهت اثبات یا رد فرضیه‌های پژوهش می‌باشد (حافظ نیا، ۱۳۸۴).

 

در این پژوهش از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و روش حداقل مربعات جزئی (PLS) جهت تجزیه‌و تحلیل داده ها و بررسی برازش مدل استفاده شده است. برای این منظور از نسخه دوم نرم‌افزار Smart PLS استفاده گردید. در ادامه فصل نتایج حاصل از این نرم‌افزار تشریح می‌گردند.

 

۴-۳-۱- برازش مدل با بهره گرفتن از نرم‌افزار Smart PLS

 

به منظور اجرای مدل، متغیر پیچیدگی کار با (TC)، متغیر تغییر شغل با (TI)، متغیر اهمیت مشتری با (CI)، متغیر رفتار ناکارآمد حسابرس با (DAB)، متغیر استقلال با (IN) و متغیر فشار بودجه زمانی با (TBP) نشان داده می‌شوند. به‌طورکلی تجزیه‌و تحلیل با بهره گرفتن از روش PLS از دو بخش مدل اندازه‌گیری و مدل ساختاری تشکیل‌شده است، متغیرهای مدل در دودسته متغیرهای پنهان و آشکار تقسیم‌بندی می‌شوند که متغیرهای پنهان نیز در سطوح مختلف به‌کاربرده شده‌اند. بخش مدل اندازه‌گیری شامل سؤالات (شاخص‌ها) هر بُعد همراه با آن بُعد است و روابط میان سؤالات و ابعاد در این بخش مورد تجزیه‌و تحلیل قرارمی­گیرد. بخش مدل ساختاری نیز حاوی تمامی سازه‌های مطرح در مدل اصلی پژوهش است و میزان همبستگی سازه‌ها و روابط میان آن‌ ها در این قسمت مورد تمرکز و توجه واقع می‌شود (Kline, 2010). بدین ترتیب در ادامه به ارزیابی و برازش دو بخش اندازه‌گیری و ساختاری مدل می‌پردازیم.

 

۴-۳-۱-۱- برازش مدل‌های اندازه‌گیری

 

جهت سنجش برازش مدل اندازه‌گیری از پایایی شاخص، روایی همگرا و روایی واگرا استفاده گردید. پایایی شاخص برای سنجش پایایی درونی، شامل سه معیار ضرایب بارهای عاملی، آلفای کرونباخ و پایایی مرکب است. روایی همگرا میزان همبستگی یک سازه با شاخص‌های خود را نشان داده و روایی واگرا نیز میزان رابطه یک سازه با شاخص‌هایش در مقایسه با رابطه آن سازه با سایر سازه‌ها است.

 

۴-۳-۱-۱-۱- سنجش بارهای عاملی سنجه‌ها

 

بارهای عاملی از طریق محاسبه مقدار همبستگی شاخص‌های یک سازه با آن سازه، محاسبه و مقدار مناسب آن برابر و یا بیشتر از ۴/۰ می‌باشد (Hulland, 1999). در واقع بار عاملی بیانگر این مطلب است که

 

1. 1. . American Institute of Certified Public Accountants ↑

 

1. 1. . Client’s importance ↑

 

1. 1. . Task complexity ↑

 

1. 1. . Time budget pressure ↑

 

1. 1. . Auditor’s independence ↑

 

1. 1. . Dysfunctional behaviour ↑

 

1. 1. . Yuen et al ↑

 

1. 1. . Nunnally ↑

 

1. 1. . Kelley and Margheim ↑

 

1. 1. . Olivier ↑

 

جدول ۲-۱ : انواع معنویت ۵۷

 

جدول ۲-۲ : مفهوم سازی معنویت در محیط کار در سه سطح فردی، گروهی، و سازمانی ۵۹

 

جدول ۳-۱ : طیف لیکرت ۷۴

 

جدول ۳-۲ : ابعاد متغیرها و تعداد کلی سؤال ها ۷۴

 

جدول ۳-۳ : پایایی مقیاس معنویت در محیط کار ۷۵

 

جدول ۳-۴ : پایایی مقیاس سرمایه اجتماعی ۷۶

جدول ۴-۱ : سطح تحصیلات ۸۱

 

جدول ۴-۲: سابقه کار ۸۲

 

جدول ۴-۳: جنسیت ۸۳

 

جدول ۴-۴: وضعیت تاهل ۸۴

 

جدول ۴-۵: آمار توصیفی متغیرهای پژوهش و ابعاد آن ۸۶

 

جدول ۴-۶: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۸۶

 

جدول ۴-۷: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری سرمایه اجتماعی ۸۸

 

جدول ۴-۸: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی ۸۹

 

جدول ۴-۹: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی سرمایه اجتماعی ۹۰

 

جدول ۴-۱۰: ضرایب همبستگی بین متغیرها و ابعاد آن ها ۹۱

 

جدول ۴-۱۱: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۲

 

جدول ۴-۱۲: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۲

 

جدول ۴-۱۳: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۳

 

جدول ۴-۱۴: خلاصه مدل رگرسیون معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۳

 

جدول ۴-۱۵: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۴

 

جدول ۴-۱۶: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۴

 

جدول ۴-۱۷: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۱۸: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۱۹: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۲۰: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۶

 

جدول ۴-۲۱: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۶

 

جدول ۴-۲۲: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۷

 

جدول ۴-۲۳: میانگین رتبه ها در آزمون فریدمن به منظور بررسی عوامل مرتبط سرمایه اجتماعی ۹۸

 

جدول ۴-۲۴: آزمون معنی داری فریدمن ۹۸

 

جدول ۵-۱: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد ساختاری ۱۰۴

 

جدول ۵-۲: گویه های همسوئی با ارزش های سازمان ۱۰۴

 

جدول ۵-۳: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد ارتباطی ۱۰۶

 

جدول ۵-۴: گویه های کار با معنا ۱۰۷

 

جدول ۵-۵: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد شناختی ۱۰۷

 

جدول ۴-۱۱: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۲

 

جدول ۴-۱۲: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۲

 

جدول ۴-۱۳: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۳

 

جدول ۴-۱۴: خلاصه مدل رگرسیون معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۳

 

جدول ۴-۱۵: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۴

 

جدول ۴-۱۶: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۴

 

جدول ۴-۱۷: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۱۸: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۱۹: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۲۰: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۶

 

جدول ۴-۲۱: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۶

 

جدول ۴-۲۲: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۷

 

جدول ۴-۲۳: میانگین رتبه ها در آزمون فریدمن به منظور بررسی عوامل مرتبط سرمایه اجتماعی ۹۸

 

جدول ۴-۲۴: آزمون معنی داری فریدمن ۹۸

 

جدول ۵-۱: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد ساختاری ۱۰۴

 

جدول ۵-۲: گویه های همسوئی با ارزش های سازمان ۱۰۴

 

جدول ۵-۳: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد ارتباطی ۱۰۶

 

جدول ۲-۱ : انواع معنویت ۵۷

 

جدول ۲-۲ : مفهوم سازی معنویت در محیط کار در سه سطح فردی، گروهی، و سازمانی ۵۹

 

جدول ۳-۱ : طیف لیکرت ۷۴

 

جدول ۳-۲ : ابعاد متغیرها و تعداد کلی سؤال ها ۷۴

 

جدول ۳-۳ : پایایی مقیاس معنویت در محیط کار ۷۵

 

جدول ۳-۴ : پایایی مقیاس سرمایه اجتماعی ۷۶

 

جدول ۴-۱ : سطح تحصیلات ۸۱

 

جدول ۴-۲: سابقه کار ۸۲

 

جدول ۴-۳: جنسیت ۸۳

 

جدول ۴-۴: وضعیت تاهل ۸۴

 

جدول ۴-۵: آمار توصیفی متغیرهای پژوهش و ابعاد آن ۸۶

 

جدول ۴-۶: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۸۶

 

جدول ۴-۷: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری سرمایه اجتماعی ۸۸

 

جدول ۴-۸: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی ۸۹

 

جدول ۴-۹: آزمون همبستگی میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی سرمایه اجتماعی ۹۰

 

جدول ۴-۱۰: ضرایب همبستگی بین متغیرها و ابعاد آن ها ۹۱

 

 

 

جدول ۴-۱۱: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۲

 

جدول ۴-۱۲: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۲

 

جدول ۴-۱۳: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی ۹۳

 

جدول ۴-۱۴: خلاصه مدل رگرسیون معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۳

 

جدول ۴-۱۵: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۴

 

جدول ۴-۱۶: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد ساختاری ۹۴

 

جدول ۴-۱۷: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۱۸: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۱۹: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای ۹۵

 

جدول ۴-۲۰: خلاصه مدل رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۶

 

جدول ۴-۲۱: تحلیل واریانس یک طرفه میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۶

 

جدول ۴-۲۲: ضرایب رگرسیون میان معنویت در محیط کار و بعد شناختی ۹۷

 

جدول ۴-۲۳: میانگین رتبه ها در آزمون فریدمن به منظور بررسی عوامل مرتبط سرمایه اجتماعی ۹۸

 

جدول ۴-۲۴: آزمون معنی داری فریدمن ۹۸

 

جدول ۵-۱: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد ساختاری ۱۰۴

 

جدول ۵-۲: گویه های همسوئی با ارزش های سازمان ۱۰۴

 

جدول ۵-۳: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد ارتباطی ۱۰۶

 

جدول ۵-۴: گویه های کار با معنا ۱۰۷

 

جدول ۵-۵: ضریب همبستگی میان ابعاد معنویت در کار و بعد شناختی ۱۰۷

 

فهرست نمودارها شماره صفحه

 

نمودار ۱-۱: مدل مفهومی تحقیق ۹

 

 

کیفیت گزارشگری مالی (محتوای اطلاعاتی اجزای سود عملیاتی حسابداری برای پیش ­بینی جریان­های نقدی عملیاتی آتی) در چارچوب نظری حسابداری مالی که تعیین­کننده اهداف گزارشگری مالی است توجه خاصی به جریان­های نقدی و امکان پیش ­بینی آن مبذول شده است. در بیانیه مفاهیم حسابداری مالی شماره یک هیئت تدوین استانداردهای حسابداری یکی از هدف­های گزارشگری مالی فراهم آوردن اطلاعاتی است که سرمایه ­گذاران، اعتباردهندگان و سایر استفاده­کنندگان بالفعل و بالقوه را در برآورد مبلغ، زمان و مخاطره دریافت­های آینده یاری کند». (۳۷٫ Par، ۱۹۷۸، (FASB.

 

پیشینه تحقیق

 

حسابداری رشته‌ای است که با شناخت، اندازه‌گیری و گزارش کردن اطلاعات اقتصادی سروکار دارد. اگر اصول و ضوابطی برای این فرایند مشخص نشود، موجب اختلال در گزارشگری خواهد شد و کیفیت تصمیم‌های اقتصادی بر پایه این اطلاعات مطلوب نخواهد بود. این موضوع، آثار نامطلوبی در سطح خرد و کلان اقتصادی برجای خواهد گذاشت (کثیری، ۶۴ : ۱۳۷۸).

 

(۸۵۶، ۲۰۰۷، (IASCF. کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران نیز در مفاهیم نظری گزارشگری مالی بیان نموده است که «اتخاذ تصمیمات اقتصادی توسط استفاده­کنندگان صورت­های مالی مستلزم ارزیابی توان واحد تجاری جهت ایجاد وجه نقد و قطعیت آن است. ارزیابی توان ایجاد وجه نقد از طریق تمرکز بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریان­های نقدی واحد تجاری و استفاده از آن ها در پیش ­بینی جریان­های نقدی مورد انتظار و سنجش انعطاف­پذیری مالی، تسهیل می­گردد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، ۱۳۸۶، ۶۷۴).

 

بررسی مبنای نظری و اهداف گزارشگری مالی مبین این موضوع است که یکی از اهداف گزارشگری مالی، کمک به سرمایه ­گذاران و اعتباردهندگان برای پیش ­بینی جریان­های نقدی آتی است . برخی از صاحب­نظران و مراجع تدوین مبانی نظری و اهداف گزارشگری مالی معتقدند که با بهره گرفتن از اجزای سود تعهدی حسابداری ‌می‌توان جریان­های نقدی آتی را پیش ­بینی کرد. سود حسابداری بر اساس مبنای تعهدی اندازه ­گیری و گزارش می­ شود. معمولاً استفاده از مبنای تعهدی موجب متفاوت شدن سود عملیاتی با خالص جریان­های نقدی عملیاتی خواهد گردید. از مهم­ترین عوامل ایجاد تفاوت بین سود تعهدی و جریان­های نقدی، اقلام معوق، اقلام انتقالی به دوره ­های آتی و اقلام غیرنقد را ‌می‌توان اشاره کرد. در بسیاری از تحقیقات از قبیل بیمن^[۸۹] و ورکچیا (۱۹۹۶)، فیرفیلد و دیگران^[۹۰] (۱۹۹۶)، ادمتی^[۹۱] و پلیدرر^[۹۲] (۲۰۰۰)، بارت و دیگران^[۹۳] (۲۰۰۱)، ایسلی و اوهارا (۲۰۰۳) و میخائیل و دیگران^[۹۴] (۲۰۰۳)، دقت اطلاعات مالی به عنوان معیار اندازه ­گیری کیفیت گزارشگری مالی مورد استفاده قرار گرفته است. دقت اطلاعات مالی بیانگر توانایی اجزای سود تعهدی حسابداری (تحت شرایط انعطاف­پذیری و اختیار عمل در انتخاب از میان رویه­ ها و برآوردهای حسابداری ) برای پیش ­بینی جریان­های نقدی مورد انتظار آینده ‌می‌باشد. ‌بنابرین‏ بالا بودن دقت و توان پیش ­بینی کنندگی اجزای سود تعهدی از شاخص­ های تعیین محتوای اطلاعاتی و کیفیت بالای گزارشگری مالی ‌می‌باشد (چون^[۹۵]، ۱۴، ۱، ۲۰۰۴).

 

کنچل و پاین^[۹۶] (۲۰۰۱) به تحقیقی با عنوان شواهد بیشتر روی وقفه گزارش حسابرس، پرداختند. آن ها در تحقیق خود ‌به این نتیجه رسیدند که استفاده از کارکنان بی تجربه و وجود مسائل مالیاتی بحث انگیز منجر به بیشتر شدن وقفه گزارش حسابرسی می شود. به عبارت دیگر، وقفه گزارش حسابرسی از طریق هم افزایی بالقوه رابطه بین خدمات مشاوره مدیریت و خدمات حسابرسی کاهش می‌یابد.

 

سلطانی^[۹۷](۲۰۰۲)، با بررسی بیش از ۵۰۰۰ گزارش مالی شرکت های فرانسوی، به بررسی موضوع بهنگام بودن گزارش های مالی شرکت ها و گزارش حسابرسی آن ها پرداخت. وی ‌به این نتیجه رسید که شرکت‌های فعال در بازه زمانی ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۵ سعی در توسعه بهنگام بودن گزار شهای خود داشته اند. افزون بر این، شرکت هایی که گزارش تعدیل شده حسابرسی داشته اند، با تأخیر بیشتری گزار شهای مالی خود را منتشر کرده‌اند.

 

دیر و مسی هوگ^[۹۸](۲۰۰۲) در مطالعه ای به بررسی به موقع بودن گزارشگری مالی در گزارش های مالی شرکت های استرالیایی پرداختند. نمونه آن ها شامل ۱۲۰ شرکت تجاری و صنعتی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار سیدنی بود. آن ها علاوه بر اینکه از مدل های آماری برای آزمون وقفه های موجود در انتشار گزارش های مالی استفاده نمودند؛ تعداد ۱۱۸ پرسشنامه را بین اعضای حسابداران خبره که حسابرسی این شرکت ها را انجام داده بودند نمودند. نتایج بررسی آن ها نشان می‌دهد که عمده وفقه های مربوط به گزارشگری مربوط به گزارش حسابرسی می‌باشد، که البته تا حدود زیادی قابل بهبود می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد که ۶۶% از وقفه های گزارشگری مربوط به تأخیر در حسابرسی ضمنی و حسابرسی نهایی می‌باشد. آن ها بیان می‌کنند که برنامه ریزی برای حسابرسی نهایی یک رویه متداول در پایان سال می‌باشد، ولی این موضوع عامل اثرگذاری در تأخیر حسابرسی نمی باشد. نتایج تجزیه و تحلیل های آماری آن ها نشان می‌دهد اندازه شرکت عامل اثرگذاری در گزارشگری به موقع می‌باشد. اما این رابطه خیلی قدرتمند نمی باشند. شرکت های بزرگتر گزارشگری به موقع تری نسبت به شرکت های کوچکتر دارند، زیرا آن ها بیشتر در معرض دید و مورد توجه عموم می‌باشند. همچنین بین سودآوری شرکت و به موقع بودن گزارشگری رابطه معنی داری مشاهده نگردید.

 

شاو^[۹۹](۲۰۰۳)، به بررسی رابطه میان کیفیت افشای اطلاعات، هموارسازی سود و بهنگام بودن سود پرداخت. وی با بهره گرفتن از داده های ۱۱۱۲ سال شرکت ‌به این نتیجه رسید که شرکت هایی که دارای کیفیت گزارشگری بالاتری هستند، از حسا بهای تعهدی اختیاری بیشتری استفاده می‌کنند و بیشتر به مدیریت سود و هموارسازی آن توجه می‌کنند. همچنین، به هنگام بودن سود در زمانی که اخبار بد (سودآور نبودن) وجود داشته باشد، با کیفیت افشای اطلاعات رابطه معکوس دارد.

 

برخورداری از فناوری‌های مدرن و به روز ضروری است و داشتن اطلاعات صحیح از مشتریان برای استقرار موفق تکنولوژی نقش اساسی به منظور افزایش هوشمندی شرکت ایفا می‌کند. در واقع پیشرفت‌های شگرف در فناوری اطلاعات با قابلیت جمع‌ آوری، ذخیره، تجزیه و تحلیل و به اشتراک گذاشتن اطلاعات، توانایی سازمان را در واکنش نسبت به نیازهای تک تک مشتریان بالا می‌برد. با فناوری‌های پیشرفته امکان برقراری ارتباطات یک به یک، تحلیل مشتری-ارزش، یکپارچه‌سازی سیستم‌های اطلاعات مشتریان، خودکارسازی فرایندها و سفارشی‌سازی خدمات فراهم می‌شود.

از تکنولوژی‌های رایانه‌ای در ایجاد ارتباطات و همسو ساختن فناوری‌ها با اهداف کسب و کار بهره گرفته می‌شود. استفاده از نرم‌افزارهای مدیریت ارتباط با مشتری شرکت‌ها را قادر می‌سازد تا خدمات سفارشی را با کیفیت بالاتر و هزینه کمتر ارائه نمایند. همچنین موجب می‌شود تا کارکنان در نقاط تماس با مشتریان بهتر عمل کنند (غفاری و صفری سنجانی، ۱۳۸۸).

 

۲-۳-۳-۴مدل مفهومی پژوهش

 

منابع سازمان

 

قابلیت سازمان

 

منابع مالی

 

تجربی

 

فیزیکی

 

چشم انداز

 

روابط

 

تکنولوژی

 

تحقق استراتژی بازاریابی محیطی

 

شکل ۲-۱:

 

چارچوب مفهومی پژوهش

 

۲-۴- پیشینه پژوهش

 

۲-۴-۱- پیشینه پژوهش خارجی

 

لئونیداس و همکاران^[۵۵] (۲۰۱۵) پژوهشی تحت عنوان قابلیت‌های پویا، محرک یک مزیت مبتنی سازگار با محیط زیست و عملکرد زنجیره‌های هتل‌های جهانی: اثر تعدیل کننده استراتژی بین‌المللی ارائه نمودند. اطلاعات به دست آمده از ۱۰۲ هتل‌ زنجیره‌ای نشان داد که یادگیری سازمانی، چشم‌انداز مشترک و یکپارچه‌سازی متقابل کارکردی منجر به ایجاد مزیت رقابتی سبز هستند، هرچند این مورد با ایجاد رابطه و تکنولوژی سنجش مرتبط است ولی به نوبه خود، یک مزیت مبتنی سازگار با محیط زیست بر عملکرد مالی هتل‌ها به حساب می‌آید.

 

ریچی و همکاران^[۵۶] (۲۰۱۴) پژوهشی تحت عنوان بررسی اثر تمرکز محیط زیست و زمان‌بندی برنامه بر عملکرد بازاریابی سبز و نقش تعدیل‌گر تعهد منابع ارائه نمودند. هدف از این مقاله بررسی اثربخشی بازاریابی سبز بر عملکرد شرکت، از لحاظ عملکرد مالی، عملکرد بازار و کیفیت خدمات بوده و علاوه بر این، تعهد منابع به عنوان یک شرط در روابط این متغیرها مورد بررسی قرار گرفته است. با بهره گرفتن از تحلیل داده ها، یافته ها نشان داد که تعهد منابع برای موفقیت هر طرح سبز حیاتی است و موجب عملکرد برتر سازمان می‌گردد.

 

لئونیداس و همکاران (۲۰۱۳) در پژوهشی تحت عنوان منابع و قابلیت‌ها به عنوان محرک‌های استراتژی‌های سبز، جهت دستیابی به مزیت رقابتی و عملکرد بهتر مشخص نمودند که قابلیت‌ها و منابع سازمانی تأثیر معناداری بر دستیابی به استراتژی‌های بازاریابی و کسب عملکرد بهینه دارند.

 

چن^[۵۷] (۲۰۱۳) پژوهشی تحت عنوان مدیریت بازاریابی سبز: چشم‌انداز مدیران هتل هنگ کنگ انجام داد. یافته ها نشان داد که هتل‌های درجه پایین تمایل به اتخاذ استراتژی‌های بازاریابی سبز به صورت محدود دارند، در حالی که هتل‌های با اندازه بزرگتر و یا سیستم مدیریت زیست محیطی رسمی به احتمال زیاد به اتخاذ استراتژی‌های بازاریابی سبز افراطی متمایل هستند.

 

هینگ و همکاران^[۵۸] (۲۰۱۲) پژوهشی تحت عنوان بازاریابی سبز و تأثیر آن بر مدیریت زنجیره تأمین در بازارهای صنعتی ارائه نمودند. هدف این پژوهش انعکاس پیشرفت‌های اخیر در بازاریابی صنعتی سبز، زنجیره تأمین / پایدار و تعامل آن‌ ها در نام تجاری صنعتی سبز بوده است. نتایج نشان داد زنجیره تأمین پایدار یا سبز در تئوری بازاریابی در بازارهای صنعتی و کسب و کار اثرات مثبتی برای کسب و کار فراهم می‌کند.

 

وانگ و کیم^[۵۹] (۲۰۰۷) پژوهشی تحت عنوان استراتژی محیطی و مزیت رقابتی در شرکت‌های خدماتی انجام دادند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر اتخاذ استراتژی‌های محیطی بر مزیت رقابتی بود. نتایج پژوهش نشان داد عملکرد مالی و قدرت شهرت در شرکت‌هایی که به اتخاذ استراتژی محیطی می‌پردازند منجر به مزیت رقابتی شرکت می‌گردند.

 

۲-۴-۲- پیشینه پژوهش داخلی

 

پژوهش‌های بسیار محدودی در زمینه بازاریابی سبز در ایران صورت گرفته است، به ویژه اینکه در باب موضوع پژوهش سابقه تحقیق داخلی یافت نشده بدین‌جهت تلاش شده است مرتبط‌ترین موضوعات با پژوهش پیش رو در این بخش ذکر گردد.

 

شهلایی (۱۳۹۳) پژوهشی تحت عنوان بازاریابی سبز و اثر آن بر رفتار مشتری در مغازه‌های ورزشی ارائه نمود. هدف این پژوهش بررسی بازاریابی سبز و اثر آن بر رفتار مشتری در مغازه‌های ورزشی آذربایجان شرقی بود. جامعه آماری تحقیق مغازه‌های فروش لوازم ورزشی استان آذربایجان بود و بر اساس جدول نمونه‌گیری مورگان ۲۱۰ مورد به صورت تصادفی انتخاب گردید. نتایج تحقیق نشان داد بین ویژگی محصول سبز، ارتقا سبز، قیمت‌گذاری سبز و توزیع سبز با رفتار سبز مشتری و همچنین سطح درآمد، سطح تحصیلات و جنسیت رابطه معنی‌داری وجود دارد؛ اما سن و وضعیت تأهل اثر تعدیل‌کننده بر روی رفتار سبز مشتری ندارد.

 

در میان مصادیق مختلف قاچاق ، قاچاق انسان و قاچاق مهاجران تشابه زیادی با یکدیگر دارند که در برخی موارد تمیز آن ها از هم مشکل است از جمله وجوه تشابه می‏توان به موارد زیر اشاره کرد .

 

۱- موضوع هر دو جرم ، افراد بشرند .

 

۲- در هر دو مورد غالباً افراد از کشورهای جهان سوم به کشورهای پیشرفته قاچاق می‌شوند .

 

۳- هر دو از مصادیق جرائم سازمان یافته اند که عموماً توسط ‌گروه‌های مجرمانه سازمان یافته به منظور تحصیل منفعت ارتکاب می‌یابند .

 

با این حال ، قاچاق انسان عبارت است، جا به جایی انسان از طریق اغفال ، اجبار ، تهدید یا مانند آن برای بهره کشی فرد به ویژه بهره کشی جنسی .

 

بزه دیده قاچاق انسان، اداره زندگی خود را از دست داده، در معرض بهره کشی دیگران قرار می‌گیرد؛ در حالی که در قاچاق مهاجران چنین وضعیت حادی به ویژه سوء استفاده جنسی وجود ندارد، عامل فشار و اجبار در همه مراحل یا بخشی از مراحل قاچاق انسان مشهود است ، رضایت بزه دیده می‌تواند در تمیز این دو مقوله کمک کند، در حالی که در قاچاق مهاجران، بزه دیده از روی عمد و حتی گاه با پرداخت پول، خود را در اختیار قاچاق چیان قرار می‌دهد تا وی را قاچاق کنند، در قاچاق انسان، بزه دیده رضایت ندارد و یا این که رضایتش از طریق اعمالی مانند اجبار، فریب و تهدید تحصیل شده است.

 

به موجب بند «الف» ماده ۴ پروتکل مبارزه با قاچاق مهاجران از طریق خشکی، هوا و دریا، الحاقی به کنوانسیون مقابله با جرائم سازمان یافته فراملی ، قاچاق مهاجران عبارت از عبور غیرقانونی یک فرد به کشوری است که وی تابعیت یا مجوز اقامت دائم در آن را ندارد، به منظور کسب منافع مالی یا دیگر منافع مادی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم. قاچاق مهاجران با ورود به مقصد پایان می‌یابد، در حالی که در قاچاق انسان، ورود به مقصد یک کار ابتدایی است و پس از آن، بزه دیده وادار به کار اجباری، بردگی، فحشا یا مشابه آن می شود^[۸۶].

 

از مهم ترین و گسترده­ترین انواع قاچاق انسان، قاچاق زنان و کودکان است ، فحشا و قاچاق زنان یک پدیده اجتماعی جدید نیست بلکه از دیرباز در جوامع بشری وجود داشته است لیکن تحولات اجتماعی جدید به گسترش این پدیده انجامیده است.^[۸۷] در حالی که قاچاق مهاجران عمومیت دارد و حتی می توان ادعا کرد که بیشتر، پسران و مردان جوانی که در آرزوی یک زندگی برتر و یا حتی کار یا تحصیلات دانشگاهی و … هستند در خارج از کشور موضوع قاچاق واقع می‌شوند، قاچاق مهاجران ، جنبه فراملی دارد حال آنکه قاچاق انسان می‌تواند در داخل یک کشور و به صورت قاچاق بزه دیده از یک نقطه به نقطه دیگر اتفاق افتد .

 

از نظر حقوق جزای عمومی برای تحقق هر جرم، سه رکن قانونی، مادی و روانی لازم است. در این قسمت عناصر و ارکان اختصاصی جرم قاچاق انسان در حقوق ایران را مورد مطالعه قرار می‌دهیم .

 

الف) رکن قانونی

 

در حال حاضر، مقرره اصلی ‌در مورد قاچاق انسان (به طور مطلق) ماده ۱ قانون مبارزه با قاچاق انسان است، در کنار مقرره مذکور، اسناد بین‌المللی متعددی به تصویب رسیده اند که ایران نیز به بسیاری از آن ها ملحق شده است با این حال ، چون نمی توان بر مبنای اسناد بین‌المللی عملی را جرم دانست نمی توان از این اسناد به عنوان رکن قانونی جرم مذکور یاد کرد.

 

ب ) رکن مادی

 

رفتارهای مجرمانه مذکور در ماده ۱ قانون مبارزه با قاچاق انسان همگی ظهور در فعل مثبت مادی دارند، خارج ساختن، وارد ساختن، ترانزیت، تحویل گرفتن، انتقال دادن، مخفی کردن و فراهم ساختن موجبات اخفا، همگی رفتارهایی هستند که نیازمند انجام فعل مثبت مادی از طرف مرتکب هستند. با اینکه موضوع این جرم در وهله اول ، جرم علیه اشخاص است، با این حال می‌تواند مشمول جرایم علیه امنیت گردد.

 

ج) رکن روانی

 

در جرم قاچاق انسان، سوءنیت عام مرتکب، عبارت است از: قصد مرتکب در منتقل ساختن بزه دیده از مرزهای کشور، قصد تحویل گرفتن یا قصد اختفای فرد یا قصد فراهم ساختن موجبات اخفای وی پس از عبور از مرز.

 

سوءنیت خاص در جرم قاچاق انسان، قصد بهره کشی جنسی از شخص در فعالیت های جنسی، قصد برداشت اعضا و جوارح ، قصد بردگی و قصد ازدواج است. از این رو، چنانچه جابه جایی و نقل و انتقال اشخاص به منظوری غیر از اهداف مذکور صورت گرفته باشد، همچون زمانی که شخصی برای مسافرت تفریحی شخصی را به خارج می‌برد، جرم قاچاق محقق نشده است.^[۸۸]

 

گفتار چهارم : جرایم بر ضد امنیت و آسایش عمومی از قبیل جاسوسی و تروریسم

 

مقصود از جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی جرائمی است که ضرر و نتیجه سوء آن ها مستقیماً متوجه مصالح عالیه مملکت و تمامیت سازمان‌های سیاسی، استقلال و حیات اقتصادی و اعتبارات مملکتی و نهایتاًً آرامش و آسایش عمومی من حیث المجموع می‏ باشد . اگر چه عواقب این قبیل جرائم خواه و ناخواه به طور غیر مستقیم منافع خصوصی و شخصی فرد یا افراد معینی را ممکن است به خطر اندازد ولی در واقع هدف و مجنی علیه مستقیم مرتکبین جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی ، ملت و یا دولت و حکومت است به عبارت دیگر در جرائمی مانند قتل ، سرقت ، اتلاف مال غیر ، تخریب، تمامیت جسمانی و یا اموال افراد معینی مستقیماً در معرض ضرر و زیان قرار می‌گیرد و افراد جامعه و مصالح عمومی در درجه دوم اهمیت قرار داشته و جنبه فرعی دارد ولی در جرائم موضوع این بحث که حفظ استقلال و تامین مصالح عمومی است در درجه اول اهمیت قرار دارد به طور مثال جرم جاسوسی اولین صدمه اش متوجه مصالح عالیه خود کشور می­گردد^[۸۹].

 

۱- جاسوسی

 

جاسوسی در لغت به معنی جستجو کننده خبر، برای بدی است . جمع آن جوایس و با انگیزه خبر جستن در بدی است که در قانون تعریفی از جاسوسی نشده ولی می توان گفت جاسوس به شخصی گفته می شود که تحت عناوینی غیر واقعی و مخفیانه به نفع خصم در صدد تحصیل اطلاعات یا اشیایی باشد^[۹۰].

 

یکی از مصادیق بارز و قدیمی جرایم علیه امنیت، جرم جاسوسی است که معمولاً یک جرم سازمان یافته و در عین حال فراملی می‌باشد، چرا که با ارتکاب آن اطلاعات حیاتی یک کشور در زمینه امور نظامی، امنیتی، سیاسی از طریق یک نظام سازمان یافته و با بهره گرفتن از منابع انسانی ( و نه ابزاری مثل ماهواره اطلاعاتی ) در اختیار کشور یا کشورهای دیگر قرار می‌گیرد به طور سنتی جاسوسی را هم ردیف خیانت به کشور قرار می‌دهند ، که اولی از سوی خارجیان و دومی از سوی اتباع یک کشور قابل ارتکاب می‏ باشد .

از جمله مصادیق جرم جاسوسی در نظام کیفری ایران می توان به موارد زیر اشاره نمود:

 

مطلع کردن اشخاص فاقد صلاحیت از اسرار ( ماده ۵۰۱ قانون تعزیرات )

 

ورود به اماکن ممنوعه جهت کسب اطلاعات ( ماده ۵۰۳ قانون تعزیرات )

 

جمع‌ آوری اطلاعات ( ماده ۵۰۵ قانون تعزیرات )

 

بی مبالاتی در حفظ اطلاعات طبقه بندی شده ( ماده ۵۰۶ قانون تعزیرات )

 

اخفای جاسوسان یا معرفی جاسوسی به کشورهای بیگانه ( ماده ۵۱۰ قانون تعزیرات)

 

جاسوسی به نفع یک دولت بیگانه و به ضرر دولت بیگانه دیگر ( ماده ۵۰۲ قانون تعزیرات) ^[۹۱]

 

۲- تروریسم

 

ج) آهنگساز: به موجب قانون مالکیت فکری انگلستان آهنگساز در نظر اول نمی تواند به عنوان مؤلف اثر شناخته شود ، زیرا آهنگ کاملاً جدا از اثر ساخته می شود و خود اثری مرکب می‌باشد که تلفیقی از ترانه ، ملودی ، ریتم و آهنگ است. به همین دلیل اگر شخص پس از خلق اثر موسیقایی اقدام به ساخت اثر نمایشی موزیکال نماید ، از دو حق مؤلف برخوردار خواهد شد ؛ یکی به خاطر اثر موسیقایی و دیگری به خاطر اثر نمایشی موزیکال. بر این اساس اگر نتوان کار آهنگساز را از اثر جدا کرد وی مؤلف مشترک محسوب خواهد شد و بالعکس اگر اثر موسیقایی بعداً به اثر اضافه شود ، نمی توان آهنگساز را مؤلف صاحب حق دانست.^[۱۲۶]

 

د) فیلمنامه نویس: در بیان فیلمنامه نویس به عنوان مؤلف مشترک با دو مسئله مواجه می باشیم : اول خصوصیت جداگانه و متمایز نمایشنامه به عنوان اثر می‌باشد در این صورت آنچه مهم است ، آنکه نمایشنامه به گونه ایی در ساخت فیلم ادغام شود که منجر به تولید یک اثر نهایی غیر قابل تفکیک باشد. به گونه ای که پس از ساخت فیلم ، دیگر نتوان نمایشنامه یا فیلمنامه را یک اثر جداگانه تصور کرد ، این وضعیت نسبت به نویسنده دیالوگ نیز قابل تصور است. دوم خلق نمایشنامه فیلم ، گاهی اوقات نمایشنامه در یک پروسه طولانی و توسط دو نویسنده که هیچ همکاری با هم ندارند ، نوشته می شود یا اثری اقتباسی ‌یا ترجمه شده است که از پیش موجود است که برای ساخت فیلم مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدین ترتیب اگر نویسنده بنا به درخواست تهیه کننده و برای ساخت فیلم اقدام به نگارش فیلمنامه کند ، مؤلف مشترک و صاحب حق محسوب خواهد شد. اما اگر از فیلمنامه یا کتاب نویسنده ایی بدون آنکه سفارش نگارش به او داده شده باشد ، برای ساخت فیلم به شکل کامل یا اقتباس گونه استفاده شود، از اثری ترکیبی اقتباس شده که باید حقوق مادی و معنوی آن رعایت شود ، اما نویسنده مؤلف مشترک و صاحب حق شناخته نخواهد شد.^[۱۲۷]

 

ه) تدوین گر: بحث اندکی وجود دارد که تدوین گر می‌تواند به دلیل نقش خلاقانه خویش مؤلف اثر سمعی و بصری باشد و این نقش خلاق در آثار نمایشی به مراتب مشهودتر است. اما به موجب آنچه در ضوابط حق چاپ انگلستان لحاظ شده تدوین گر تابع دستورات کارگردان بوده و در شرایط خاص و استثنایی می‌تواند ؛ صاحب حق مؤلف مشترک اثر نمایشی باشد.^[۱۲۸]

 

و) تصویر بردار: نقش تصویر بردار را به دلیل جنبه‌های زیبایی شناختی کار تصویری که از جنبه‌های اساسی اثر نمایشی می‌باشد ، نمی توان ندیده گرفت. فارغ از ارزش هنری کار با مهارت و کارشناسی تصویر بردار در ضرورت انطباق دوربین با حرکات بازیگر ، نمای باز و بسته تصویر و محل قرار گرفتن دوربین مواجه هستیم. با جمیع این ویژگی ها به سختی می توان تصویر بردار را به عنوان مؤلف مشترک و صاحب حق در نظر نگرفت. اما در تصویر برداری از زندگی واقعی مانند فیلم مستند یا تهیه یک برنامه تلویزیونی فیلمبردار تنها متصدی دوربین محسوب می شود که تابع دستورات محض کارگردان است و نمی توان او را به عنوان مؤلف مشترک مورد بررسی قرار داد.^[۱۲۹]

 

ز) بازیگران : نسبت به بازیگران همواره این عقیده وجود دارد که او تنها اثر از پیش موجودی را اجرا کرده و اثری از خودش خلق نکرده است. این در حالی است که این عقیده اگرچه نسبت به بازیگران تئاتر مجری است ، اما آن را نمی توان نسبت به بازیگران فیلم که کارشان به نوعی مکمل ساخت اثر است ، قابل اعمال دانست. زیرا بازی در فیلم و اثر سینمایی به نوعی کارگردانی بازی است.

 

‌بنابرین‏ شاید بتوان بازیگر را به صورت کاملاً ابتکاری و از سه طریق به عنوان مؤلف فیلم بررسی کرد : اول به واسطه چهره و نگاهش که عنصری ناکافی است ، زیرا چهره بازیگر قبل از بازی نیز وجود دارد و همچنین می‌تواند نتیجه گریم بازیگر باشد. دوم بواسطه روش بازی او در اجرای نمایشنامه که این عنصر نیز کارآمد نیست ، زیرا کارگردان وظیفه هدایت بازیگران را برعهده دارد و به همین دلیل بازیگر وظیفه اجرای دستورات کارگردان را برعهده دارد ، هر چند اگر کارگردان به بازیگر میدان دهد تا خود به اجرای بازی بپردازد ، وضع متفاوت خواهد بود. سوم بواسطه افزودن به سطر یا تغییرات گسترده به صحنه (بداهه گویی و حاضر جوابی ) در این موارد بازیگر می‌تواند یک اثر ابتکاری خلق کند که با اثر نهایی مرتبط و ادغام شود. اما در همین مورد نیز خلاقیت بازیگر به میزان قابل توجهی به مدت زمان فیلم و همکاران دیگر بستگی خواهد داشت.^[۱۳۰] بدین ترتیب تعیین بازیگر به عنوان یکی از شرکای صاحب حق نیاز به یک بررسی جامع و کامل خواهد داشت.

 

بند دوم ) غیر صاحبان حقوق در آثار تلویزیونی

 

در این میان گروهی دیگر از عوامل ساخت و تولید برنامه ، اساساً نمی توانند به عنوان مولفین مشترک اثر و به بیان کامل تر صاحب حق محسوب شوند ؛ زیرا هیچ نقش خلاقانه ایی در تهیه اثر نداشته و بنا به دستور سایر عوامل تنها به کارهای فنی و غیر مسقیم با ساخت اثر نهایی یعنی همان تولید اثر سمعی و بصری مشغول می‌باشند :

 

الف) کارگردان هنری و دستیاران : کارگردان هنری و در صورت مقتضی دستیاران وی وظیفه ساخت یا طراحی دکور را برعهده دارد. بدیهی است ، این افراد نمی توانند صاحب حق شناخته شوند ؛ زیرا فعالیت های آن ها حتی در صورت ابتکاری بودن جدا از اثر نهایی قرار گرفته و به همین دلیل تنها می‌تواند به عنوان اثر هنری مورد حمایت قرار بگیرد. با این توضیح مولفان دیگری از همین قسم شامل طراحان صحنه ، لباس و چهره نیز نمی توانند به عنوان مؤلف مشترک اثر و صاحب حق شناخته شوند.^[۱۳۱]

 

ب) مسئولین فنی : دیگر افرادی که شکی در صاحب حق نبودن آن ها تحت عنوان مولفین مشترک اثر نهایی وجود ندارد ، کارشناسان فنی صدا ، دوربین ، نور و سایر کارشناسان ساخت فیلم هستند که نمی توانند به هیچ عنوان مؤلف مشترک محسوب شوند ، زیرا آن ها به طور دقیق از آموزش های کارگردان ، مدیر فیلمبرداری یا دیگر شرکای فیلم بهره مند می‌شوند.^[۱۳۲]

 

‌بنابرین‏ این افراد تنها کارهای فنی ساخت فیلم را انجام می‌دهند و صاحب حق شناخته نمی شوند ، اما نامشان در تیتراژ پایانی فیلم یا برنامه تلویزیونی به عنوان افراد سازنده در ساخت اثر نهایی درج می شود.

 

فصل دوم

 

ماهیت و شرایط حمایت از آثار تلویزیونی

 

مبحث اول : ماهیت و شرایط حمایت از آثار تلویزیونی به موجب حق مؤلف

 

‌بر اساس برداشت کلی از تعریف حق مؤلف توسط حقوق دانان سه نکته مهم قابل فهم است : اول آنکه حق مؤلف رابطه اعتباری بین اثر فکری و صاحب اثر است. دوم آنکه رابطه اعتباری مذکور منجر به ایجاد حقوق مادی و معنوی برای مؤلف نسبت به اثر می‌گردد. سوم آنکه اصطلاح حقوق مؤلف بدین مفهوم در برابر حقوق مرتبط قرار می‌گیرد. علاوه بر این تحلیل در زمینه حق مؤلف دو نظام حقوقی در جهان مطرح است که هر یک نسبت به ماهیت آثار مورد حمایت دسته بندی های خاصی دارند.

 

مبحث سوم : مضرات مشروبات الکلی

 

الکل ماده مخدریست که دردنیای امروز به میزان وسیعی مصرف می شود و به علت اینکه دراکثر جوامع به آسانی قابل حصول است اغلب مردم تصور نمی کنند که مخدر باشد ولی واقعا چنین است واگر به غلط از آن استفاده شود می‌تواند مضرات زیادی برای شما داشته باشد. (میندل،۱۳۷۲،۳۲۳)

 

حرمت نوشیدن مشروبات الکلی بدون دلیل نیست بلکه به جهت ضررهای فراوان اخلاقی،جسمی، روحی،اجتماعی و اقتصادی است. (مویدی،۱۳۸۳،۴۱)

 

گفتار اول : مضرات اخلاقـی مشروبات الکلی

 

مشروبات الکلی بزرگ ترین ضربه را برپیکر اخلاق وارد می‌سازد،زیرا معتاد به شراب،انسانی بد اخلاق،بدزبان،بی توجه به حریم هاو خطوط قرمز ‌و حرمت ها ست.به همه قوانین و مقرراتی که پایه سعادت بشری است پشت پا می زند واز بی عفتی،جنایت و خیانت باکی ندارد و چون در هنگام مستی نیروی تشخیص و تمیز خوبی و بدی را از دست می‌دهد،هر خلافی را مرتکب می شود. (مویدی،۱۳۸۳،۴۲)

 

الکل باعث انحطاط شخصیت و در نتیجه سقوط اخلاقی شخص می‌گردد. (جزایری،۱۳۸۷،۲۱)

 

گفتار دوم : مضرات روانـی مشروبات الکلی

 

الکل افزون بر متزلزل کردن پایه های اخلاقی فردی و اجتماعی،به روح و روان شراب خوار،نیزآسیب وارد می ‌کند از جمله۱)افسردگی و اضطراب های پایدار روحی،که براثراستفاده ی بلندمدت الکل ایجاد می شود،۲)خودکشی وخود آسیبی.درمیان افراد،استفاده کنندگان از الکل،بیشتر از دیگران،دست به خودکشی و خود آسیبی می‌زنند.۶تا۲۰ درصد مصرف کنندگان الکل،سرانجام خودکشی می‌کنند،۳)تغییردر شخصیت.کسی که در نوشیدن الکل زیاده روی می‌کند غالبا گرفتار خود محوری و فقدان تمایل به دیگران می گرددو استاندارد رفتارهای او به خصوص در مسئله احساس مسئولیت،کاهش پیدا می‌کند.در شخص الکلی عاطفه خانوادگی و محبت نسبت به زن و فرزند ضعیف می شود وانسان تا مرحله حیوانیت سقوط می‌کند،به طوری که مکرردیده شده پدرانی فرزندان خود را با دست خود کشته اند،۴)آسیب جدی و پایدار قوای ذهنی و هوشی،۵)بروز علائم حادروان پزشکی به صورت توهمات وهذیان گویی(علایم جنون آمیز)،۶)افزایش رفتارهای تهاجمی،۷)تحریک پذیری و بی ثباتی خلق و خوی و۸)سوء ظن و حسادت به اطرافیان. (مویدی،۱۳۸۳،۴۶-۴۵)

 

گفتار سوم : مضرات جسمـی مشروبات الکلی

 

شاید بتوان گفت بیشترین تاثیر سوء شراب بر جسم آدمی است.به گونه ای که هیچ عضوی از اعضای بدن انسان رانمی توان یافت که ازگزند این ام الخبائث مصون باشد.تحقیقات علمی ‌و کاوش های نظری به برخی ازاین مضرات دست یافته است.بی تردیددرآینده دورونزدیک آثار زیان باردیگری کشف خواهد شد.اینک به برخی از این آثار ناگوار اشاره می‌کنیم.

 

۱)عقل:مشروبات الکلی یکی از بلاهای بزرگ وخانمان برانداز زندگی بشر بوده و هست.در نکوهش این سم مهلک همین بس که با بزرگ ترین سرمایه ی بشر ‌و وسیله ی امتیاز او بر سایر جانداران یعنی عقل و خرد سر جنگ ومبارزه دارد.زیان هایی که شراب به قوه عاقله و دراکه وارد می‌سازد و تصرفاتی که درافکارو اندیشه‌های انسان می کندومجرای ادراک را،چه در حال مستی و چه بعداز آن به انحراف می کشاند برای هیچ کس قابل انکار نیست. (مویدی،۱۳۸۳،۴۷)

 

مستی باعث زوال عقل گردیده ‌و قوای دماغی شخص که درحالت عادی به فعالیت مشغول است،تحت تاثیر الکل یا خمر،تعطیل یا دچار اختلال می‌گردد. (جزایری،۱۳۸۷،۶۱)

 

۲)سیستم عصبی:عوارض عصبی ناشی از مصرف نوشابه های الکلی رادر دو جهت عضوی ورفتاری می توان بررسی کرد.عوارض عضوی مغز ‌و مراکز عصبی بیشتر به صورت التهاب رشته‌های عصبی،تغییراتی در قشرمخ،آتروفی( کوچک شدن)مغز وبرخی بیماری های نادر دیگر ممکن است بروز کند.مشکلات رفتاری بیشتر به شکل اختلال هایی در خواب،رفتارهای تحریکی و تخدیری،خشونت یا کم شدن تحمل و غالبا بی حوصلگی خودنمایی می‌کند. (مویدی،۱۳۸۳،۵۲)

 

۳)مغز:دانشمندان دانشگاه جانزها پکینز در بالتیور ایالت مریلند آمریکا اعلام کردند مصرف میزان کم تا متوسط مشروبات الکلی سبب کاهش مغز انسان می شود. (مویدی،۱۳۸۳،۵۳)

 

برای محافظت از مغز خود از خوردن الکل خودداری نمایید.دکتر جین جک وانگ از آزمایشگاه دولتی اپتون نیویورک می‌گوید الکل برای مغز شمااصلا خوب نیست.معتادین به الکل به مغزخود صدمه می‌زنند. (کارپر،۱۳۷۹،۳۹۴)

 

گفتار چهارم :مضرات اقتصادی مشروبات الکلی

 

متاسفانه حکومت ها تنها به فکر منافع مالیاتی شراب هستند ولی حساب بودجه های هنگفت دیگری را که صرف ترمیم مفاسد شراب می شود نمی کنند.اگر دولت ها حساب ازدیاد بیماری های روحی در اجتماع،خسارت های جامعه ی منحط،اتلاف وقت های گران بها،تصادفات رانندگی ناشی از مستی،فساد نسل های پاک،عقب ماندن فرهنگ،زحمت ها وگرفتاری های پلیس وپرورشگاه جهت سرپرستی اولاد الکلی ها بیمارستان ها ‌و تشکیلات دادگستری برای جنایات آن ها،زندان برای مجرمان الکلی ودیگر خسارات ناشی از شراب خواری را یک جا بکنند،خواهند دانست درآمدی که به عنوان عوارض ومالیات شراب عایدشان می شود در برابر خسارت نام برده هیچ است. (مویدی،۱۳۸۳،۶۱)

 

نتایج اسف انگیز خوردن مشروبات الکلی به قدری زیاد است که به گفته یکی از دانشمندان اگر دولت ها ضمانت کنند درب نیمی از می خانه هارا ببندند می توان ضمانت کرد که ازنیمی ‌از بیمارستان ها وتیمارستان ها بی نیاز شویم. (درتاج،۱۳۸۹،۱۰۰)

 

افزون براین نتایج اسف انگیز،مصرف مشروبات الکلی راتنها باپول نمی توان سنجیدزیرامرگ عزیزان،به هم خوردن خانواده ها،آرزوهای بربادرفته ‌و فقدان مغزهای متفکرانسانی به هیچ وجه باپول مقایسه شدنی نیست. (مویدی،۱۳۸۳،۶۲)

 

گفتار پنجم : مضرات اجتماعـی مشروبات الکلی

 

افزون بر آنچه گذشت،‌هوس‌بازی برای میگساری آثار نا گواری در جامعه دارد و سلامت اجتماع را از جهات گوناگون درمعرض خطروتهدید قرارمی دهد.برخی از این آثار ناگوار عبارتند از:۱)افزایش میزان حوادث رانندگی،۲)افزایش هزینه های مراقبت های بیماران عصبی و روانی،۳)افزایش بزهکاری وپی آمدهای حاصله از آن و۴)هزینه های مختلف مراجع پلیسی و قضایی مربوطه. (مویدی،۱۳۸۳،۶۳)

 

بخش دوم : نوشیدنی های کـافئین دار^[۳۸]

 

کافئین چیست؟کافئین یکی ازمحرک ترین مواد سیستم عصبی درجهان است.کافئین مستقیماروی اعصاب اثرمی گذارد.همان طور که مصرف قهوه،چای و کولاها،شمارا سرحال می آورد،اثرات جانبی آن ها به مراتب زیان بخش تر است. (میندل،۱۳۷۵،۳۵۷)

 

نه تنهاکافئین ماده مخدراست بلکه بایدبگویم مخدری قوی است.ضمن اینکه ازنوشیدن انواع کولا،چای وقهوه ی روزانه خود لذت می برید به آن معتاد هم می شوید.کافئین مستقیما بر روی دستگاه عصبی مرکزی اثر می‌کند.پس از مصرف،خیلی سریع احساس خستگی را کمتر کرده و ذهن ‌را روشن تر می‌کند.سبب تحریک کبدشده و قند ذخیره در آن را،آزاد می‌سازد.آزاد شدن قند ذخیره از کبد به وسیله کافئین فشار زیادی بر دستگاه غدد مترشحه داخلی وارد می‌سازد. (میندل،۱۳۷۲،۳۱۷)

 

نیمه عمرکافئین دربدن انسان۳تا۱۰ساعت است وزمان رسیدن به اوج غلظت۳۰ تا۶۰دقیقه است.کافئین به آسانی به مغز می ‌رسدو باعث فعال شدن گیرنده‌هایی درمغز می ‌شود.نتیجه نهایی این فعالیت،افزایش برخی مواد شیمیایی در مغز است. (تبیان)

 

اما در رابطه با بازی به لحاظ اصطلاحی تعریف واحدی وجود ندارد .در اینجا به برخی تعاریف از صاحب‌نظران متفاوت می­پردازیم:

 

فروبل بر این باور بود که بازی­های کودکان به منزله­ هسته­ی حیاتی،برای همه دوره ­های زندگی ‌می‌باشد زیرا رشدو بروز شخصیت کودک از راه یازی میسر می­ شود.در حقیقت بازی،موجب بروز استعداد و شخصیت کودک می­ شود.از طرفی ‌می‌توان اکثر ناهنجاری­های کودکان و نوجوانان را از طریق بازی،درمان کرد (رواندوست،۱۳۶۴،به نقل ازدهقان­زاده و نوروزی،۱۳،۱۳۹۱)

 

هارلوک^[۳۸] در تعریف بازی می­نویسد: بازی عبارت است از هر گونه فعالیتی که برای تفریح و خوشی، و بدون توجه به نتیجه نهایی، صورت ‌می‌گیرد. انسان به طور داوطلبانه ‌به این فعالیت می­پردازند و هیچ نیروی خارجی یا اجباری در آن دخیل نیست.(خزاعی و خزاعی،۱۱،۱۳۹۲)

 

لازاروس:بازی را فعالیتی فی­نفسه آزاد،بی­هدف،سرگرم کننده یا تفریحی می­داند.(همان منبع)

 

به عقیده گروس^[۳۹] ،بازی ،تمرین غریزی و بی­هدف کارهایی است که در زندگی آینده نقش اساسی دارند.(همان منبع)

 

سی شور^[۴۰]، بازی را آزادانه ابراز وجود کردن برای کسب لذت مترتب بر آن معنا ‌کرده‌است.(همان منبع)

 

شانر^[۴۱]، آن را فعالیتی در جهت تداوم شادمانی می­داند.(همان منبع)

 

و از نظر نیومن^[۴۲] معیارهای بازی از کنترل درونی، واقعیت درونی و انگیزه باطنی تشکیل می­شوند.(همان منبع)

 

به طور کلی نمی­ توان فعالیتی را به طور مطلق بازی یا کار نامید. اینکه فعالیتی متعلق به کدام یک از این دو دسته است بستگی به فعالیت ندارد بلکه بستگی به انگیزه و نظر شخص درمورد آن فعالیت دارد.مثلا نقاشی را ‌می‌توان به عنوان یک فعالیت دلپذیر و لذت­بخش(بازی) در نظر گرفت که منظور شخص کسب لذت از آن است، ولی وقتی انگیزه فرد از نقاشی این باشد که از طریق نقاشی امرار معاش کند نوعی کار محسوب می­ شود نه بازی.بازی ها و ورزش­ها برای خردسالان بازی محسوب می­ شود،چون هدف آن­ها تفریح و لذت بردن از آن است.(همان منبع)

 

به طور کلی ‌می‌توان گفت بازی عبارت است از هر گونه فعالیت جسمی یا ذهنی هدف­دار که به صورت فردی یا گروهی انجام شود و موجب کسب لذت و برآورده شدن نیازهای کودک گردد.کودکان نقاط ضعف و قوت خود از جمله تمایل به فرمان دادن یا فرمان دادن،تهاجم یا تسلیم، اجتماعی بودن یا منزوی بودن و همچنین احساسات دوستانه یا خصمانه، افسردگی یا شادمانی، امیال و نیز آرزوهای خود را از طریق بازی نشان می­ دهند.(همان منبع)

طبیعت سرگرم کننده بازی کودکان اغلب باعث می­ شود که اهمیت خود بازی پنهان نگاه داشته شود.بازی،علاوه بر این­که یک سرگرمی است و اوقات را لذت­بخش می­ کند،متضمن انواع مهمی از رفتارهایی است که کار ویژه آن ها، کمک به جنبه­ های با اهمیت پیشرفت اجتماعی،احساسی و هوشی کودک است. در حقیقت، ظهور گسترده بازی در قلمرو حیوانات و پیچیده­تر شدن آن در انسان­ها این ایده را تأیید می­ کند که بازی دارای برخی ارزش­ها ماندگار برای همه گونه ­هایی که بدان مبادرت ‌می‌کنند،باشد. برای کشف این که ارزش­های موردنظر چه هستند،شناخت اشکال مختلف بازی که کودکان عموما انجام می­ دهند،از مراحل نخستین که هنوز کودک جذب دستگاه تلویزیون نشده است، تا اشکال پیشرفته آن که ممکن است توسط تصاویر تلویزیونی به نمایش گذاشته شود،مفید است.(همان منبع،۹)

 

جستجوی کورمال و غریزی کودک و حس­های چشایی و بویایی وی،که در نخستین سال زندگی به طور فزاینده­ای معنادار می­شوند،می ­توانند به عنوان مراحل آغازین بازی نگریسته شوند و به کودکان کمک ‌می‌کنند که نخستین درک خودرا از خودشان، در ارتباط با محیطشان کسب کنند. کودکان با آشکارسازی جستجوگری بدون ارده و مبتنی بر غرایز درونی خود، شروع به تشخیص و فرق­گذاری بین خود و والدینشان و درسطح گسترده ­تر، با جهان ‌می‌کنند و درک و یادگیری برخی چیزها را درباره محیط اطراف خود آغاز ‌می‌کنند.(همان منبع،۹)

 

به علاوه فراهم کردن شناخت­های اولیه برای کودکان ،از طریق بازی­ها ‌و تجاربی که از سر می­گذرانند، این امکان را برای آن­ها فراهم می­ کند که دست به مهارت­ های بدنی مهم­تری در روند رشد خود بزنند. به عنوان مثال، کودک برای گرفتن یک اسباب­بازی، هماهنگی میان چشم و دست خود را توسعه می­بخشد، توانایی که اهمیت پایداری دارد(خزاعی و خزاعی،۱۴،۱۳۹۲)_.

 

نظریه­ های بازی:

 

در طول زمان، دانشمندان نظریات متفاوت، اما در اغلب موارد مشابه را درمورد بازی ارائه کرده ­اند که برخی از آن ها ‌به این شرح است:

 

سقراط: سقراط معتقد است که پرداختن به بازی و فعالیت­های بدنی در سنین کودکی و نوجوانی، برای تندرستی آدمی در سال­های پیری،از اهمیت ویژه­ای برخوردار است.وی می­گوید:دریغ است آدمی پیر شود و زیبایی اندام و نیروی پیکر خود را ‌در سال‌­های جوانی به طور شایسته تکامل نداده، آن را تجربه نکرده باشد.(مهجور،۳۹،۱۳۸۰)

 

ارسطو: از نظر ارسطو بازی نیروی نهفته­ای است که روان آدمی را از خواست­های مضر و احساسات و امیال چرکین پاک می­ کند.(همان منبع)

 

تئوری انرژی مازاد شیلر- اسپنسر^[۴۳]: هربرت اسپنسر در” تئوری انرژی مازاد شیلر- اسپنسر” بیان ‌کرده‌است که : به طور طبیعی مقداری انرژی اضافی در بدن خردسال موجود است. آن دسته از انرژی­های بدن که نمی­تواند از طریق کارهای اجتماعی مصرف شود،باید در سال­های کودکی و نوجوانی از راه بازی تخلیه گردد.(همان منبع)

 

کارل دایم^[۴۴]:دایم معتقد است اگر انسان در دوران کودکی و نوجوانی بازی­های با ارزشی را آموخته باشد،در بزرگسالی هرگز به بازی­های کم ارزش مانند قمار کردن نمی­پردازد.(همان منبع)

 

آلفرد آدلر^[۴۵]: از دیدگاه آدلر بازی وسیله­ای است برای آرام ساختن میل خودنمایی و برتری جویی کودک. به گفته آدلر بازی به کودک امکان می­دهد که امیال مذبور را با توجه به خواست­های خود به راحتی دگرگون ساخته، در بازی­های خود نشان دهد.(همان منبع)

 

گروس: ارزش انطباقی

 

گروس شاید نخستین نظریه­پرداز درباره بازی باشد که در سال ۱۸۹۸ مشاهداتش را از بازی­های انسان و متاثر از نظریه تکاملی داروین منتشر کرد.او معتقد بود بازی انسان از بازی حیوانات دیگر پیچیده­تر است، بازی را دارای ارزش انطباقی می­داند و می­گوید، بازی به کودکان فرصت می­دهد که فعالیت­های بزرگسالان را تمرین کنند و هدف خاصی از آن ندارند. کودکان ابتدا به بازی­هایی می­پردازند که به رشد و تکامل مهارت­ های حسی و حرکتی آن­ها می­انجامد و بعدا به بازی­هایی علاقه­مند می­شوند و اقدام ‌می‌کنند که روابط اجتماعی آن­ها را تسریع ‌می‌کنند.(خزاعی و خزاعی،۱۷،۱۳۹۲)

 

فروید: بازی وسیله­ای است برای کامروایی